U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

CO₂-uitstoot moet omlaag, maar hoe gaan we dat doen?

Logo NRC NRC 11-7-2018 Mark Lievisse Adriaanse
NRC © Foto Istock NRC

Rekeningrijden, een heffing op CO2-uitstoot, verplicht van het gas af: maatregelen tegen klimaatverandering zijn zelden populair onder politieke partijen en burgers, en zelden noodzakelijker dan nu. Althans: ze zijn nodig om de afgesproken halvering van de CO2-uitstoot in 2050 te realiseren, volgens de dinsdag gepresenteerde voorstellen van het Klimaatakkoord.

De ‘tafels’ van maatschappelijke organisaties en bedrijven doen de voorstellen, die later dit jaar definitief tot een akkoord moeten leiden. Maar „het primaat”, dat ligt bij de politiek, zei voorzitter van het klimaatakkoord Ed Nijpels dinsdag al. Den Haag eist die rol zelf op, ook omdat na het in 2013 gesloten Energieakkoord een gevoel ontstond buitenspel gestaan te hebben.

Dat akkoord, ondertekend door maatschappelijke organisaties, bedrijven en werknemers, was beleid zonder politiek: de polder maakte zélf afspraken over energiebesparing en vergroening, niet Den Haag. De uitwerking van het Klimaatakkoord vergt beleid én politiek: de komende jaren zal een politieke strijd ontstaan over de uitwerking van het akkoord in wetgeving en plannen.

Lees ook: Deze voorstellen moeten de CO2-uitstoot halveren

Makkelijk zal dat niet worden. Vrijwel alle partijen in de Tweede Kamer – op PVV en Forum voor Democratie na – vinden dat er íets moet gebeuren om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen. Meestal uit overtuiging, soms omdat het in het regeerakkoord staat. Maar hoe precies, en wie wat betaalt, dáárover zijn grote verschillen.

De burger mag het grootste gedeelte van de rekening in ieder geval níet krijgen, daarover is het iedereen het wel eens.

Grootkapitaal

Maar wie dan wel? Linkse partijen wijzen naar de industrie. Die vervuilt het meeste (78 procent van de CO2-uitstoot komt van het bedrijfsleven), en moet dus ook het meeste betalen, vinden GroenLinks, SP, PvdA en Partij voor de Dieren. Gebeurt dat te weinig, dan geeft het linkse partijen een kans te herhalen wat ze ook over de afschaffing van de dividendbelasting vaak zeggen: dat de wensen van het grootkapitaal boven die van gewone burgers worden gesteld.

Er zijn wel verschillen op links. GroenLinks benadrukte dinsdag vooral dat de plannen niet ambitieus en concreet genoeg waren, en daarna pas dat burgers niet de grootste rekening mag krijgen. Dat was juist wel waar de SP de nadruk op legde. De socialisten claimen wat zij „klimaatrechtvaardigheid” noemen: een „eco-elite” van mensen die „het toch al goed hebben, profiteren van milieusubsidies”, terwijl „de gewone man” de rekening betaalt, zei fractievoorzitter Lilian Marijnissen recent in het AD.

Lees ook het interview met Manon Janssen, voorzitter van de ‘industrietafel’: ‘Met die deadline moeten we nuchter omgaan’

Groter is misschien nog wel het dilemma op rechts. Daar wordt gezegd dat niet alleen burgers de rekening niet mogen krijgen, maar ook bedrijven niet. VVD en CDA waarschuwen dat als de bedrijven veel moeten betalen, ze naar het buitenland zullen verhuizen. En dat zou dan weer de Nederlandse economie schaden. Daarnáást moeten de klimaatmaatregelen „betaalbaar” zijn voor burgers, zeggen de twee regeringspartijen. Het zijn hun kiezers – middenklassers buiten de grote steden met een koophuis – die warmtepompen en zonnepanelen moeten aanschaffen.

Nieuwe scheidslijnen

Nog enigszins onder het oppervlak, voor nu dan, tekenen zich daarmee nieuwe maatschappelijke en politieke scheidslijnen af. Tussen burgers onderling: van mensen die geruisloos en met gemak hun huis en leven verduurzamen, en mensen die daar de middelen of wil niet voor hebben.

Binnen partijen, als mondige partijleden hun politieke leiders aanspreken op een gebrek aan ambitie en daadkracht. Tussen partijen, over wie de klimaatplannen betaalt, en over de vraag of die ook snel doorgevoerd moeten worden als burgers meer moeten betalen.

En tussen politiek en burgers: lokale wethouders en landelijke politici zullen klimaatbeleid sneller willen invoeren, zullen sneller willen dat burgers het gasfornuis inruilen voor een elektrische kookplaat, dan sommige burgers kunnen of willen.

Wat de politiek nu deelt, is de gevoelde en afgesproken noodzaak om de CO2-uitstoot te halveren. Maar wat hen scheidt, is wellicht nog veel meer.

Info
Laden...

XD Load Error

Info

Meer van NRC

image beaconimage beaconimage beacon