U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

Dit is waarom Turkije dwars blijft liggen bij NAVO-toetreding Zweden

RTL Nieuws 24-1-2023 RTL Nieuws

Het is hard tegen hard tussen Zweden en Turkije. De relatie tussen beide landen is de laatste weken in rap tempo verslechterd. Vooral de koranverbranding bij de Turkse ambassade in Stockholm zet kwaad bloed in Ankara. De Zweden zijn het op hun beurt helemaal zat dat Turkije hun NAVO-lidmaatschap maar blijft blokkeren. Is het erg als Zweden niet kan toetreden en zo ja, waarom grijpen de andere NAVO-landen dan niet in?

"Als je geen respect toont voor de Turkse republiek of voor het geloof van moslims, kun je ook geen steun van ons krijgen wat de NAVO betreft." De Turkse president Erdogan laat er geen misverstand over bestaan: als het aan hem ligt, wordt Zweden voorlopig geen NAVO-lid. Aan die uitspraak gingen meerdere incidenten vooraf.

1. Wat speelt er allemaal tussen Zweden en Turkije?

Eerst even een opfrisser: als een land lid wil worden van de NAVO, moeten alle huidige leden daarmee akkoord gaan. Oftewel: een NAVO-land kan in z’n eentje de komst van een nieuwkomer blokkeren. Dat is wat we nu zien gebeuren tussen Zweden en Turkije.

De Turken zeggen dat Zweden onderdak biedt aan onder andere Koerdische strijders. Die worden door Turkije bestempeld als terroristen. Ook zouden in Zweden veel betrokkenen van de Turkse couppoging van 2016 wonen. Erdogan wil dat het Scandinavische land 130 van zulke 'terroristen' uitlevert aan Turkije. Zweden zegt daar niet aan te kunnen voldoen en zo komen de twee landen geen steek verder.

Intussen nemen de spanningen toe. Afgelopen week verbrandde de extreemrechtse politicus Rasmus Paludan een koran vlak bij de Turkse ambassade in Stockholm. Turkije wilde dat Zweden de koranverbranding zou verbieden, maar dat gebeurde niet. De Zweedse politie gaf er toestemming voor vanwege het recht op demonstratie. De Turken waren woedend en zegden een bezoek van een Zweedse minister af.

© Aangeboden door RTL Nieuws

Eerder al hing er een namaakpop van president Erdogan met een touw aan een lantaarnpaal vlak bij het stadhuis van Stockholm. Ook waren in zowel de Zweedse hoofdstad als Ankara protesten tegen het andere land.

Koran verscheurd in Den Haag 

In Den Haag werd afgelopen weekend een koran verscheurd voor de Tweede Kamer door Pegida-voorman Edwin Wagensveld. Hij wilde de koran eigenlijk in brand steken, maar besloot dat na overleg met de politie niet te doen.

Turkije veroordeelt de actie en eist in een statement dat Nederland 'zulke provocatieve acties niet toelaat’. Volgens de Turken is het 'een duidelijke verklaring van islamofobie, discriminatie en xenofobie'. De Nederlandse ambassadeur in Ankara moest zich melden. Pediga-voorman Wagensveld werd niet opgepakt.

2. Waarom laat Turkije het zo hoog oplopen?

Een sleutelrol spelen de Turkse verkiezingen op 14 mei, zegt Marjanne de Kwaasteniet, oud-ambassadeur voor de NAVO in Turkije. "Dit conflict wordt onderdeel van de campagne. Een ruzie met actoren buiten Turkije kan Erdogan neerzetten als een sterke leider. Zo kan hij aan het volk laten zien wat hij heeft binnengehaald."

Voor Nederlanders voelt dat misschien als iets herkenbaars. In 2017 waren er hoogoplopende spanningen tussen Turkije en ons land. De Turken wilden in Nederland campagne voeren voor een wet die de macht van de president zou vergroten. De Nederlandse regering weigerde daaraan mee te werken, tot woede van Turkije. Erdogan noemde Nederland 'fascistisch'. Dat is hier te zien:

Het spel hard spelen doet Turkije dus wel vaker. Want 'door nu te zoeken naar een compromis met Zweden, kan Erdogan juist laten overkomen als een soft persoon, iemand die niet opkomt voor de Turkse belangen', zegt De Kwaasteniet. "En dus is te verwachten dat de discussie de komende tijd juist scherper gevoerd wordt. Na de verkiezingen is de kans op een oplossing waarschijnlijk groter."

3. Is het erg als Zweden niet toetreedt tot de NAVO?

"De eenheid staat onder druk. Sinds de oorlog in Oekraïne probeert de NAVO vooral eensgezindheid en daadkracht uit te stralen, dan is het pijnlijk en gênant als één lidstaat het Zweedse lidmaatschap maar blijft blokkeren", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "De samenwerking met Zweden is nu al heel innig. Daarnaast zitten er clausules in Europese verdragen staat ook al dat andere landen Zweden helpen als het om veiligheidsredenen nodig is. Zweden is namelijk wel EU-lid."

De samenwerking tussen de NAVO-landen en Zweden is dus nu al heel sterk, zegt Lambie. "Daarnaast hebben verschillende landen veiligheidsgaranties toegezegd voor tijdens de periode tussen de aanvraag en het daadwerkelijk lid worden van de NAVO. De Amerikanen deden dat, de Britten, en ook de Nederlanders."

Toch wil de NAVO graag dat Zweden erbij komt. Het land heeft een moderne marine en luchtmacht en ligt bovendien op een strategische plek. Als ook buurland Finland NAVO-gebied wordt, is straks bijna de hele Oostzee een binnenzee van de NAVO.

© Aangeboden door RTL Nieuws

Hoe zit het met Finland?

Finland en Zweden hebben vanaf het begin gezegd samen NAVO-lid te willen worden. Zonder Stockholm gaat ook Helsinki niet overstag, werd steeds gezegd. Toch lijkt daar nu wat verandering in te komen. De Finse minister van Buitenlandse Zaken Pekka Haavisto heeft laten weten dat het land gaat kijken of toetreding zonder Zweden toch mogelijk is, als Turkije te lang blijft dwarsliggen.

4. Waarom grijpen andere landen niet in?

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Wopke Hoekstra, zei dat hij 'beter even op zijn tong kon bijten' als het gaat over de ruzie tussen Zweden en Turkije. Volgens hem is een Zweedse toetreding tot de NAVO 'essentieel', maar tegelijkertijd zouden uitspraken van hem over de kwestie alleen maar averechts werken.

De NAVO-lidstaten lijken zich er dus niet openlijk mee te willen bemoeien. "Iedereen hoopt dat Erdogan zo snel mogelijk met het Zweedse lidmaatschap instemt", zegt Lambie. "Maar hoe harder je je uitspreekt, hoe groter de woede van Turkije. Heel veel publieke druk naar Turkije helpt dan dus juist niet."

Toch wordt die druk op Turkije wel langzaamaan groter. "NAVO-baas Jens Stoltenberg zei bijvoorbeeld snel een besluit te verwachten van Turkije. En ook de Verenigde Staten hebben gezegd dat het tijd is. Dat zijn toch manieren om de druk bij Turkije beetje bij beetje op te voeren."

Reactie premier Rutte op de ruzie

"Nederland probeert te helpen om de spanningen tussen Zweden en Turkije weg te nemen", zegt premier Mark Rutte vanuit Brussel. Maar Rutte erkent dat dat tot nu toe niet heeft geholpen. Toch blijft de premier vertrouwen houden dat Zweden en Finland toe gaan treden tot de NAVO. "Het is een historisch logische stap die in het belang van iedereen is, ook in het belang van Turkije."

Dat in Nederland een koran is verscheurd, is ook Rutte niet ontgaan. Daarover zegt hij: "Het zo zichtbaar verscheuren van boeken die heel belangrijk zijn voor mensen vanuit hun geloofsovertuiging, vind ik heel smakeloos. Dat moet je volgens mij niet doen met boeken. Laat ze heel. Alleen de wet verzet zich er niet tegen."

Info
Info
image beaconimage beaconimage beacon