U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

Ruimtesonde Parker gaat zaterdag richting de zon, maar waarom?

Logo NU.nl NU.nl 10-8-2018 NU.nl/Douwe van Veen
© Provided by NASA

Op zaterdag lanceert ruimtevaartorganisatie NASA een ruimtesonde naar de zon. Het is de bedoeling dat de Parker Solar Probe dwars door de zonneatmosfeer, de zogeheten corona, gaat vliegen. Niet eerder is een ruimtevaartuig zo dicht bij de zon gekomen. Wat is het doel van de lancering? 

Tussen 3.33 uur en 4.38 uur lokale tijd, in Nederland tussen 9.33 uur en 10.38 uur, zal de ruimtesonde worden gelanceerd vanaf Cape Canaveral Air Force Station in de Amerikaanse staat Florida.

De Parker Solar Probe zal de zwaartekracht van Venus gebruiken als hij zeven keer voorbij de zon vliegt in zeven jaar, om zo dichter in de baan van de zon te komen. Het ruimtevaartuig zal door de atmosfeer van de zon reizen en zal tot op 6,1 miljoen kilometer van de zon komen. Dit is zeven keer dichterbij dan ieder ander ruimtevaartuig tot nu toe is gekomen.

Om de nabijheid in perspectief te plaatsen: de gemiddelde afstand tussen de aarde en de zon is ongeveer 150 miljoen kilometer. De eerstvolgende ster ligt vanaf de aarde gerekend vier lichtjaren verder. Dat is zo'n 38 biljoen kilometer, wat betekent dat de zon de enige ster is die voor ons onderzoekbaar is. Het ruimtevaartuig zal in november de zon voor het eerst passeren.

De missie draait om de zonnewind

Het hoofddoel van de sonde is om meer informatie in te winnen over de zogeheten zonnewind, de grote hoeveelheid geladen deeltjes die de ruimte in worden gezonden door de zon. Deze informatie wordt uit de zonneatmosfeer gehaald.

"In de corona komt hij na vijf jaar, in 2023", zegt oud-hoogleraar in de zonnefysica Rob Rutten tegen NU.nl. "Om dat punt te bereiken moet hij eerst vijf keer langs Venus." De sonde zal Venus in september voor het eerst passeren, "daar zal hij dan een zetje krijgen".

In 2025 zal Parker vier keer de zon passeren. Hier zal hij het dichtst op de zon komen, het wetenschappelijk doel van de missie. "Dit is de eerste keer dat er een instrument in de zon gestoken gaat worden", vervolgt Rutten.

De zonnewind kan ook op de aarde gemeten worden, maar de samenstelling hiervan is anders dan bij de zon. Hierdoor is het onderzoek zo dicht mogelijk bij de zon belangrijk. "Jarenlang vliegen er al satellieten rond de aarde, die monsters nemen van de zonnewind", vervolgt Rutten. "Dit vertelt ons echter niets over hoe hij ontstaat of hoe bijvoorbeeld het snelheidsmechanisme werkt."

De zonnewind merken we onder meer door het noorderlicht

Meer kennis over de zonnewind is belangrijk, omdat het verschijnsel invloed heeft op aarde en ruimteweer. "De zon straalt niet alleen licht uit, maar ook deeltjes", legt hoogleraar Floris van der Tak van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) uit. "Deze reizen met een snelheid van een paar honderd kilometer per seconde en doen er ongeveer drie dagen over om hier te komen."

Deze zonnewind merken we bijvoorbeeld op aarde, door verschijnselen als het noorderlicht. "Deeltjes van de zonnewind worden opgevangen door de stralingsgordels van de aarde", vervolgt Van der Tak. "Hierdoor ontstaat het noorderlicht."

Naast lichtverschijnselen kan de zonnewind ook radioverbindingen en andere communicatiemiddelen, zoals satellieten, storen. Volgens Van der Tak gebeurde dit voorheen vaker nog vaker: "In de tijd van bovengrondse kabels waren deze veel kwetsbaarder voor die zonnedeeltjes.

De impact op aarde hangt af van de sterkte van de zonnewind. "Bij een ruimtestorm is de zonnewind veel sterker", beschrijft de hoogleraar, "dan is er extra veel noorderlicht te zien, maar zijn er ook extra veel storingen bij radioverbindingen."

In 1859 zorgde de sterkste zonnestorm die bekend is kortsluiting in telegraafdraden, waardoor grote branden ontstonden. Het noorderlicht was toen zelfs in Rome en Hawaï te zien.

Het ruimteschild moet temperaturen van 1.400 graden weerstaan

Om niet te verbranden moet de ruimtesonde in staat zijn om temperaturen van rond de 1.400 graden te weerstaan. Het vaartuig en haar instrumenten zullen door middel van een hitteschild beschermd worden, dit schild is 11,43 centimer dik en gemaakt van een koolstofvezel-composiet.

Met dit hitteschild kunnen de meetinstrumenten en de computersystemen zonder problemen blijven werken. Het schild moet er namelijk voor zorgen dat de binnenkant van de ruimtesonde op kamertemperatuur blijft. Voor de energievoorziening van de sonde wordt, hoe kan het ook anders, gebruik gemaakt van zonnepanelen.

Ondanks de aanwezigheid van het schild, is het nog maar de vraag of alle apparatuur heelhuids terugkomt. De straling van de zon zal de instrumenten naar verwachting aantasten, de straling in de corona is ongeveer 500 keer zo fel als bij de aarde.

Parker bedacht de theorie over de zonnewind

De ruimtesonde is vernoemd naar de 91-jarige zonnefysicus Eugene Parker. Hij introduceerde de concepten over hoe sterren, waaronder onze zon, energie uitstralen. Hij noemde deze 'waterval' aan energie de zonnewind. Zijn theoretische model werd in eerste instantie niet voor waarheid aangenomen, maar later bleek deze toch baanbrekend te staan.

De lancering van de ruimtesonde staat nog niet helemaal vast. De weersomstandigheden kunnen mogelijk nog roet in het eten gooien. Mocht de ruimtesonde zaterdagochtend nou niet gelanceerd worden, dan zal de volgende lanceerkans zich voordoen op zondag, om 9.29 uur. Hier zijn speciale tijdsvensters voor ingericht. Tot 23 augustus zijn er dagelijks lanceringsmogelijksheden.

Info
Info

meer van NU.nl

image beaconimage beaconimage beacon