U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

‘Door onderzoek naar fipronil kon kabinet Kamer niet inlichten’

Logo NRC NRC 10-8-2017 Anouk Eigenraam
NRC © Foto Andy Rain / EPA NRC

Omdat er al een strafrechtelijk onderzoek liep naar het gebruik van fipronil in pluimveebedrijven kon het kabinet de Tweede Kamer niet eerder melden dat Nederland al in november hierover getipt was. De tip maakte deel uit van dat onderzoek.

Dat schrijven minister Schippers (Volksgezondheid) en staatssecretaris Van Dam (Economische Zaken) donderdag in hun brief aan de Kamer. Woensdag werd bekend dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) al eind vorig jaar was gewaarschuwd dat het verboden middel werd gebruikt in de Nederlandse pluimveesector.

Van Dam heeft bij de Belgen overigens zijn “ongenoegen” geuit daarover, zo zei hij donderdagavond in het tv-programma Jinek. Volgens de staatssecretaris heeft de Belgische bewindsman zijn eigen parlement verkeerd ingelicht.

Die onthulling leidde tot ophef. De Kamer vroeg het kabinet meteen om opheldering omdat de NVWA eerder de indruk wekte dat dit pas deze zomer is ontdekt. Het kabinet schrijft nu dat de NVWA vorig jaar november een anonieme tip binnenkreeg dat fipronil werd gebruikt bij het schoonmaken van stallen ter bestrijding van bloedluis. De tip werd door het Bureau Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering (BuRO) beoordeeld als niet “acuut gevaarlijk” voor de volksgezondheid.

Geen aanleiding te denken dat middel in eieren zou zitten

BuRo had in 2012 met het RIVM nog een risicoanalyse had gemaakt over fipronil en de NVWA had in 2015 nog een steekproef genomen, waarbij het middel niet werd aangetroffen. Daardoor zagen alle betrokken instanties geen aanleiding te denken dat fipronil in eieren of kippen terecht zou komen. En dus werd besloten af te zien van verder onderzoek, schrijven Dekkers en Van Dam:

Met de kennis van nu over de omvang van het gebruik en de aanwezigheid van fipronil in eieren, zou het bureau dat de risico’s beoordeelt anders hebben geoordeeld.

Lees ook: Hoe het fipronil-schandaal zich uitbreidt over Europa

Wel werd besloten om de informatie door te geven aan de opsporingsdienst van de NVWA zodat er een strafrechtelijk onderzoek kon worden gestart. Door de melding van de Belgische autoriteiten in juni dat het daar aangetroffen fipronil waarschijnlijk afkomstig was van Nederlandse bedrijven kwam de zaak in een stroomversnelling, zo staat te lezen in de brief. Toen de NVWA het middel daarop in juli zelf aantrof in Nederland werd het kabinet op de hoogte gesteld, maar alleen van de melding uit België en de situatie in Nederland:

Daarbij hebben we het aantreffen van fipronil in de voedselketen als vertrekpunt gezien. Omdat de anonieme tip uit november onderdeel uitmaakt van de voorbereiding van het strafrechtelijk onderzoek is informatie hierover in het belang van het onderzoek niet in de brief van 3 augustus jl. opgenomen.

Lees ook: Boeren waren blij met wondermiddel tegen bloedluis bij kippen

Betrokken bestuurders Chickfriend aangehouden

Half juli werd fipronil aangetroffen in de eieren van een aantal Nederlandse pluimveehouders. Daarna breidde het aantal bedrijven waar het middel voorkwam zich steeds meer uit. De supermarkten besloten alle eieren uit de handel te nemen in de eerste week van augustus. De getroffen boeren zijn begonnen met ruimen of ruien (een soort vermageringsdieet) van hun kippen.

Het vermoeden is dat het middel in de voedselketen is gekomen via het bedrijf Chickfriend dat als enige bestrijder de lastige bloedluis succesvol wist weg te houden bij kippen. Het Openbaar Ministerie meldde donderdag dat de twee bestuurders van de onderneming zijn gearresteerd. Ook werd huiszoeking gedaan in de woningen van de twee bestuurders in Barneveld en Zaltbommel.

In Bergen op Zoom, Ede en in de omgeving van Uden zijn ook woningen en een opslagloods doorzocht. Daarbij zijn auto’s, banktegoeden, onroerend goed en administratie in beslag genomen. Ook in België zijn op acht adressen invallen gedaan door de Belgische justitie.

Info
Info

Meer van NRC

image beaconimage beaconimage beacon