U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

Oud-Dutchbatters over uitspraak Mladic: ‘Klaar is het nooit’

Logo NRC NRC 22-11-2017 Menno Sedee
Oud-Dutchbatter (vlnr) Johan de Jonge, Paul Boomsma en Anne Mulder. © Foto's Merlijn Doomernik Oud-Dutchbatter (vlnr) Johan de Jonge, Paul Boomsma en Anne Mulder.

“Ik barst van de adrenaline op dit moment”, zegt Johan de Jonge (43). “En met mij zovelen.” De Jonge was er als Dutchbatter bij toen het leger van Ratko Mladic Srebrenica binnenviel. Vlak daarvoor werd hij met zes collega’s gegijzeld en stond hij op een meter afstand van de Bosnisch-Servische opperbevelhebber. “Ik ben superblij met de uitspraak die er nu ligt.”

Deze woensdag, de dag van de uitspraak, is “dubbel” voor De Jonge, die nog werkzaam is als transportplanner bij Defensie. “Ik hoop dat de uitspraak het leed verzacht voor de directe betrokkenen: met name de slachtoffers in Bosnië, de moeders van Srebrenica. En voor ons ook natuurlijk. Maar met dit soort dagen komen ook de emoties weer omhoog en de beelden weer voorbij. Ik hoop dat het in de toekomst wat rustiger wordt.”

“Alles terug. De geuren, het leed dat ik heb gezien”, zegt oud-Dutchbatter Anne Mulder (47), die nu voor de VVD in de Tweede Kamer zit. Is het dan niet vervelend, zo’n dag met opnieuw nieuws over het dossier, dat je weer wordt gebeld door de media? “Nee, het helpt bij de verwerking”, zegt Mulder. “Door erover te praten. Maar ik merk wel dat het me raakt.”

Mulder had het in zijn agenda gezet: 10.00 uur, uitspraak Mladic. Hij moest z’n wekker zetten. Die nacht kwam hij pas om 5.00 uur thuis na de mislukte filibuster over het afschaffen van de wet-Hillen. “De uitspraak werkt enorm relativerend. Wat een luxe eigenlijk dat wij die politieke spelletjes kunnen spelen. Ik mag nu weer hoofdelijk stemmen.”

‘Klaar is het nooit’

De uitspraak was “verwacht”, zeggen de oud-Dutchbatters, onder wie ook Paul Boomsma (45), die de afgelopen jaren bij een garnalenverwerker werkte. Boomsma: “Hogere straffen zijn er helaas niet. Dat had ik hem wel toegewenst.” De Jonge: “Ik was niet heel bang dat het anders zou zijn dan levenslang. Maar hoe lang is levenslang nog?” Mladic is nu 75 en ernstig ziek.

We spraken de oud-Dutchbatters ook in 2015. Lees: Srebrenica raak je nooit meer kwijt

Maar een echte afsluiter is het niet. “Klaar is het nooit”, zegt De Jonge. “De hoofdschuldige is berecht, maar er lopen nog genoeg andere mensen rond.” Mulder: “Het boek gaat nooit dicht. De mensen die zijn vermoord komen niet meer terug.”

“Natuurlijk ben ik heel blij, maar het heeft geen prioriteit wat mij betreft”, zegt Boomsma. “Ik was al lang blij dat hij vastzat.” Mladic werd in 2011 opgepakt en zit sindsdien vast. “Ik had me er al bij neergelegd.”

Het gaat momenteel niet goed met Boomsma, die de laatste jaren weer in een cyclus PTSS-therapiesessies zit. Zijn leven gaat sinds 1995 altijd met pieken en dalen, “maar de laatste 1,5 tot 2 jaar zijn het dalen”. Dat hij jaarlijks rond de herdenking van de val van Srebrenica, 11 juli, geconfronteerd wordt met nieuwe feiten die boven water komen, helpt ook niet bij de verwerking. Dan weer een fotorolletje, dan weer informatie over de internationale luchtsteun die niet kwam. “Het is altijd weer een verrassing.”

Volgens Boomsma maakt de Nederlandse regering zich ook niet sterk genoeg voor Dutchbat III. “Ik zou toch een soort publiekelijke erkenning willen van de minister, dat we goed ons best hebben gedaan. De media zetten ons in een kwaad daglicht: we stonden erbij en keken ernaar.”

Ook De Jonge ergert zich weer aan de berichtgeving deze week. “Dan lees je dat ‘het onder de ogen van de Dutchbatters is voltrokken’. Hoe komt men daarbij? Op onze eigen Facebook-pagina gaat het daar ook nu weer over.”

Het gaat beter met De Jonge, die in 2015 in NRC aangaf regelmatig “extreme periodes” te ervaren. “Ik hoop dat ik het enigszins onder controle heb.” Hij reist nog vaak terug naar het gebied. Met zijn stichting Building a Bosnian Dream verzamelt hij momenteel geld in voor een betonnen sportveld.

Reacties uitspraak

Joris Voorhoeve, ten tijde van de Balkanoorlog namens de VVD minister van Defensie, reageert tegenover ANP tevreden op de veroordeling. Voorhoeve noemt de levenslange gevangenisstraf de “bekroning” op de Nederlandse inzet om Mladic terecht te stellen. Na het einde van de oorlog in 1995 en het drama in Srebrenica heeft het Nederlandse kabinet geprobeerd om ook andere oorlogsmisdadigers voor het Joegoslavië-tribunaal te berechten. Hier slaagde Voorhoeve slechts beperkt in, wat hij ook tegenover ANP toegeeft: “Daar kijk ik niet met enige tevredenheid op terug.”

Oud-premier Wim Kok (PvdA), wiens kabinet in 2002 viel over de kwestie-Srebrenica, noemt de uitspraak “van grote betekenis” voor alle betrokkenen - en in het bijzonder de nabestaanden van de gruwelijkheden in onder meer Srebrenica. Tegenover ANP sprak Kok de hoop uit dat de veroordeling de nabestaanden als een morele steun zouden ervaren.

Zeid Ra’ad al-Hussein, de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten bij de VN, sprak van een “gedenkwaardige zege voor het recht.” Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO, zei te hopen dat de veroordeling bijdraagt aan vrede en veiligheid in de Balkanregio. Volgens Stoltenberg laat het vonnis zien dat de rechtstaat werkt en dat iedereen verantwoording moet afleggen voor zijn daden - ook oorlogsmisdadigers.

Info
Info

Meer van NRC

image beaconimage beaconimage beacon