คุณกำลังใช้เบราว์เซอร์รุ่นเก่า โปรดใช้ รุ่นที่ได้รับการสนับสนุน เพื่อรับประสบการณ์ MSN ที่ดีที่สุด

สกู๊ป: ต้นน้ำชั้น 1A เป็นของใคร? "เหมืองปูน" หรือ "ปาเกอญอ"

หลายคนคงจะเคยได้ยินคำว่า "ต้นน้ำชั้น 1" ซึ่งอยู่ในป่าลึกและมีกฎหมายคุ้มครองห้ามบุกรุกทำลาย สร้างสิ่งปลูกสร้าง แต่มีข้อสังเกตุว่า การทำเหมืองในลุ่มน้ำชั้น 1 กลับได้รับสัมปทานยกเว้น สวนทางกับการอยู่อาศัยของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่ต้นน้ำ กลับถูกเจ้าหน้าปราบปราม ไปติดตามจากรายงาน คุณวชิรวิทย์ เลิศบำรุงชัยใช้เวลากว่า 3 ชั่วโมงจากสนามบินเชียงใหม่ ไต่สันเขาสลับถนนลูกรัง เข้ามาถึงหมู่บ้านปาเกอญอ ในเขตอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน จ.ลำปาง หมู่บ้านนี้มีประวัติการตั้งถิ่นฐานมานานกว่า 400 ปีที่ซ้อนตัวอยู่ป่าลึก แต่ไม่ว่าจะอยู่ลึกเพียงใดก็ไม่อาจต้านทานกระแสแห่งความเปลี่ยนแปลงได้พ้น หลังประกาศเขตอุทยานฯ ทับซ้อนกับที่ทำกินที่อยู่อาศัยเมื่อปี 2530 ชีวิตที่เคยอยู่อย่างสงบและเรียบง่าย ก็ไม่เหมือนเดิมอีกแล้ว น้ำใสไหลเอื่อยๆ ผ่านลำธารสายเล็ก ลัดเลาะร่องเขาในหมู่บ้าน และนาขั้นบันใดมีให้เห็นตลอดทาง สภาพแวดล้อมเช่นนี้บ่งบอกให้เรารู้ว่า บริเวณนี้คือพื้นที่ต้นน้ำชั้น 1A ตามพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ.2562 ห้ามมีการก่อสร้าง บุกรุกแพ้วถาง หรืออยู่อาศัยในพื้นที่ดังกล่าว นั่นเท่ากับว่าวิถีชีวิตของกะเหรี่ยง ที่เป็นส่วนหนึ่งกับป่าตั้งแต่เกิดจนตาย กำลังจะถูกแบ่งแยกออกจากกัน... ประเด็นหนึ่งที่ทำให้กลุ่มชาติพันธุ์กลายเป็นผู้ร้ายคือการทำไร่หมุนเวียน ซึ่งรัฐเข้าใจผิดมาตลอดว่าเป็นการทำไร่เลื่อนลอย ที่ถางป่ากินบริเวณกว้างออกไปเรื่อยๆ นอกจากจะอธิบายถึงวัฒนธรรมการทำไร่หมุนเวียนเพื่อการฟื้นฟูดิน และแท้จริงคือการรักษาระบบนิเวศแล้ว... ย้อนไปในราวปี 2442-2508 ก่อนประกาศเขตอุทยานแห่งชาติแจ้ซ้อน เดิมคือพิ้นที่สัมปทานตัดไม้ของทุนต่างชาติ เมื่อหมดสัมปทาน ป่าทึบกลายเป็นภูเขาหัวโล้น แต่ก็เพราะชาวบ้านกลุ่มนี้ ผู้ฟื้นฟูป่าให้กลับมาเขียวขจีอีกครั้ง ...น่าเศร้าที่วันนี้ต้องตกเป็นจำเลยว่าเป็น 'ผู้ทำลายป่า' เสียเอง และยิ่งน่าเศร้าไปอีกเมื่อคำว่า 'ลุ่มน้ำชั้น 1' ที่กำลังถูกนำมาใช้เพื่ออ้างความชอบธรรมในปฏิบัติการทวงคืนผืนป่าจากชาวปาเกอญอ แต่เวลาเดียวกัน 'ลุ่มน้ำชั้น 1' ที่รัฐหวงแหนนักหนา กลับไร้ความหมายเมื่อมีการขอสัมปทานเหมือนปูน! ล่าสุดพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ.2562 ที่โปรดเกล้าฯ ลงมาแล้ว เมื่อครบ 180 วันในเดือนพฤศจิกายนนี้ ก็จะเริ่มสำรวจและรังวัดแนวเขตที่ทำกินของราษฎรในเขตป่า ในห้วงเวลา 240 วันหรือจะแล้วเสร็จประมาณเดือนกรกฎาคม ปี 2563 การรังวัดอิงจาก มติครม 30 มิถุนายน 2541 ที่มีภาพถ่ายทางอากาศเมื่องปี 2545 และพื้นที่ผ่อนปรนตามคำสั่งคสช. ปี 2557 เท่านั้น ชาวปาเกอญอ อดมีคำถามไม่ได้ว่า เหมืองปูนได้สัมปทานทำบนลุ่มน้ำชั้น 1 ได้ แต่พวกเขาซึ่งอยู่มาก่อนประกาศเขตอุทยานและเป็นส่วนหนึ่งกับป่ามายาวนานนั้น มีความชอบธรรมที่จะอยู่อาศัยบนลุ่มน้ำชั้น 1 มากกว่าการทำเหมือง ด้วยซ้ำไป

ถัดไป

ถัดไป

เพิ่มเติมจาก Nation Channel

เพิ่มเติมจาก Nation Channel

image beaconimage beaconimage beacon