Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Alzheimer Hastalığını Önleme

Healthline 23.5.2014 Wendy Leonard, MPH
Healthline Image © Alzheimer Hastalığını Önleme Healthline Image

Neler Geliştiriliyor?

Alzheimer hastalığını (AH) önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak Ulusal Sağlık Enstitülerinde (National Institutes of Health) (NIH) Ulusal Yaşlanma Enstitüsü (the National Institute on Aging) (NIA), ilaç şirketleri, vakıflar ve kar amacı gütmeyen organizasyonlarla birlikte AH'yi yavaşlatmak, geciktirmek ve önlemek için araştırmalar yapmaktadır. Bunlar arasında şunlar vardır:

  • kognitif eğitim
  • antioksidanlar (örneğin Vitamin C, Vitamin E, beta-karoten)
  • omega-3 yağ asitleri
  • DHA takvileri
  • hormonlar, tip-2 diyabet tedavileri (insülin, AH'de bir rol oynuyor gibidir)
  • egzersiz
  • kardiyovasküler tedaviler

Ümit veren bir çalışma dünya çapında 10,000 gönüllünün katıldığı devam etmekte olan aşı çalışmasıdır. Bu aşı "bapineuzumab aşısı" olarak bilinmektedir. Tam bir tedavi olmasa da bu aşının beyinde amiloid plaklarının birikmesini önlediği ve hatta geri çevirdiği gösterilmiştir. Amiloid plakları AH'nin temel bir bulgusudur. Ancak plakların Alzheimer hastalığının nedeni mi sonucu mu olduğu net değildir.

Şu Anda Ne Yapabilirsiniz?

AH riskinizi azaltmak ve belirtileri yönetmek için adımlar atabilirsiniz. Aşağıda bazı örnekler verilmiştir:

Diyet

Bazı bulgular bir Akdeniz diyetinin AH gelişmesi riskinizi azaltabileceğini düşündürmektedir. Bu diyette kırmızı et çok azdır ve bunun yerine tahıllar, meyve sebzeler, yağ ve kabuklu deniz hayvanları, fındıklar, zeytin yağı ve diğer sağlıklı yağlar bulunmaktadır.

Başka çalışmalar gıdadan antioksidanların beyinde yaşla ilgili değişiklikleri etkilediğini düşündürmektedir. Örneğin yaban mersini ve çilek sıçanlar ve farelerde kognitif işlevi arttırabilir. Bu hem normal yaşlanma hem AH geliştirmiş hayvanlar için geçerlidir.

Başka bir çalışma Hindistan'da kullanılan sarımsı bir baharat ve kuvvetli bir antioksidan olan Hint safranı ana bileşeni olan kurkumini incelemiştir. Kurkuminin kemirgenlerin beyinlerinde zararlı amiloid plaklarının gelişmesini baskılayabildiği bulunmuştur.

Zihinsel Egzersiz

Dini Çalışmalar Grubu (Religious Orders Study) uyarınca aktif bir beyin AH riskinizi azaltabilir. Burada 700'den fazla kişi (yaşlı rahibeler, rahipler ve dini kişiler olmak üzere) bilgi işlemeyle ilgili çeşitli faaliyetlerde ne kadar zaman harcadıklarını tanımlamışlardır. Bunlar arasında radyo dinlemek, gazete okumak, bulmaca çözmek ve müzelere gitmek vardır.

Dört yıldan sonra bu aktiviteleri en çok yapanlar AH gelişmesi riskini ortalama yüzde 47 azaltmıştır.

Başka çalışmalar daha yüksek düzeyde eğitim görmüş kişilerin mantıklı düşünme yeteneğini uzun süre tuttuklarını göstermiştir.

Zihinsel egzersiz yapmak "kognitif rezerv" oluşturuyor veya katkıda bulunuyor gibidir. Yani beyninizde ek nöronlar ve yollar geliştirirsiniz. Bu neden önemlidir?

Normalde beyninizin A noktasından B noktasına bilgi taşımak için bir yolu vardır. Eğer burada bir tıkanıklık olursa bilgi buraya gitmez. Ancak zihinsel egzersizler yoluyla yeni düşünme yolları geliştiren kişilerde beyinde çok sayıda ve alternatif yollar vardır. Böylece önemli bilgilerin gitmesi daha kolay ve hızlı hale gelir.

Bu nedenle beyninize egzersiz yaptırın. Bulmaca çözün, briç oynayın veya yeni bir dil öğrenin.

Sosyal Etkileşim

Zamanlarının çoğunu evde geçiren yaşlı kişilerde AH gelişme olasılığının daha fazla seyahat edenlerden hemen hemen iki kat fazla olduğunu gösteren inandırıcı çalışmalar vardır. Ancak bu bulgular aynı zamanda kişilerin genel sağlığını yansıtabilir Yani bir yumurta tavuk hikayesi olabilir.

Yine de çevrenizdeki dünyaya katılmanın zihinsel, fiziksel ve duygusal sağlığınız için iyi olduğu belgelendirilmiştir.

Aerobik Egzersiz

AH'li yaşlı bireyler aerobik egzersiz yaptıklarında psikolojik ve davranışsal belirtilerini azaltır.

Örneğin araştırmacılar 65 yaş ve üzerindeki yaklaşık 1700 kişide fiziksel aktivite ile AH riski arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. AH riskinin günde en az 15 dakika, haftada üç veya dört kez egzersiz yapanlarda daha az egzersiz yapanlara göre yüzde 35-40 daha az olduğunu bulmuşlardır.

Sigara içme

Sigara içme AH ve demans riskinizi arttırabilir. Ancak geçmişte sigara içme bir faktör değil gibidir. Yani hala sigara içiyorsanız bırakmanın zamanı şimdidir. Sizin için faydalı olabilecek yöntemler hakkında doktorunuzla konuşun.

Ulusal Nörolojik Bozukluklar Enstitüsü (National Institute of Neurological Disorders) (NINDS) başka önleyici tedbirler de önerir. Bunlar arasında şunlar vardır:

Kolestrol Seviyelerini Düşürme

Araştırmalar kolestrol seviyeleri yüksek kişilerde AH riskinin arttığını gösterir. Kolestrol beyinde amiloid plaklarının oluşmasına yardımcı olur. Kolestrol oluşumunda CYP46 ve APOE e4 gen varyantında mutasyonlar da ilişkilidir ve bu genlerin her ikisi AH ile bağlantılıdır. Çeşitli çalışmalar kolestrol seviyelerini düşüren ilaçlar olan statinlerin kognitif bozukluk olasılığının azalmasıyla ilişkili olduğunu göstermiştir.

Kan Basıncını Düşürme

Antihipertansif ilaçlar yüksek tansiyonu olan yaşlı kişilerde kognitif bozukluk olasılığını azaltır. Büyük bir Avrupa çalışması 60 yaşın üzerinde olup hipertansiyon için ilaç tedavisi alan kişilerde demans riskinin yüzde 55 azaldığını bulmuştur. Bu kişilerde hem AH hem vasküler demans riski azalmıştır.

Enflamasyon Kontrolü

Birçok çalışma enflamasyonun AH'ye katkıda bulunabileceğini düşündürür. AH hastalığıyla ölen kişilerin otopsileri beyinde yaygın enflamasyon göstermiştir. Bir çalışma genel bir enflamasyon işareti olan C-reaktif protein seviyeleri yüksek erkeklerde AH ve diğer demans tiplerinin riskinin arttığını bulmuştur.

Nonsteroidal Antienflamatuar İlaçlar

Nonsteroidal antienflamatuar ilaçların (ibuprofen ve naproksen gibi) uzun dönemli kullanımı AH gelişmesini önleyebilir veya geciktirebilir. Uzmanlar bunun enflamasyonun azalmasına bağlı olabileceğini düşünmektedir. 2003 tarihli bir çalışma bu ilaçların amiloid plaklara da bağlanıp bunların çözünmesine yardımcı olduğunu ve böylece yeni plakları önlediğini göstermiştir.

Homosisteini Azaltma

Homosistein (bir amino asit) kanda doğal olarak dolaşan bir protein yapı taşıdır. Yakın zamanlı çalışmalar normalden yüksek homosistein seviyelerinin AH, vasküler demans ve kognitif bozukluk için bir risk faktörü olduğunu göstermiştir.

Folat (folik asit) ve diğer B vitaminlerinden (B6 ve B12 gibi) zengin gıdaların homosistein seviyelerini azalttığı göstermiştir. Diyette B vitamini arttırmanın AH için koruyucu bir etkisi olup olmayacağı henüz bilinmemektedir.

Bazı iyi folat kaynakları şunlardır:

  • marul
  • ıspanak
  • kuşkonmaz
  • brokoli
  • lahana yaprakları
  • maydanoz
  • karnabahar
  • turp
  • mercimek

B 6 ve B 12 kaynakları arasında şunlar vardır:

  • balıklar
  • kırmızı et
  • patatesler
  • narenciye dışı meyveler
  • takviye edilmiş tahıl gevreği
  • tavuk ürünleri
  • yumurtalar
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon