Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Anemi

Healthline 23.5.2014 Verneda Lights
Healthline Image © Anemi Healthline Image

Tanım

Anemi vücuttaki sağlıklı alyuvar sayısı çok düşük olduğunda oluşur. Alyuvarlar vücudun dokularına oksijen taşır ve bu nedenle düşük bir alyuvar sayısı kandaki oksijen miktarının olması gerektiğinden az olduğuna işaret eder. Aneminin birçok belirtisinin nedeni dokular ve organlara azalmış oksijen iletimidir.

Anemi alyuvarlarda oksijen taşıyan protein olan hemoglobinin miktarıyla değerlendirilir. Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization) (WHO) anemiyi erkeklerde desilitrede 13 gram hemoglobin ve kadınlarda desilitrede 12 gram hemoglobinden azı olarak tanımlar. Yaklaşık üç milyon Amerikalıda anemi vardır. Kronik hastalıkları olan kadınlar ve kişiler anemi açısından en yüksek risk altındadır.

Nedenler

Alyuvarların vücutta olgunlaşması için diyette demir, B12 ve folat çok önemlidir. Normalde alyuvarlar günde yüzde 0,8 ile 1 oranında değişir ve alyuvarların ortalama ömrü 100 ila 120 gündür. Genel olarak alyuvar üretimi ile harabiyeti arasındaki bu dengeye olumsuz etki eden her süreç anemiye yol açabilir. Anemi nedenleri genel olarak iki kategoriye bölünür: alyuvar üretimini azaltanlar ve alyuvar harabiyetini arttıranlar.

Alyuvar üretimini azaltan bazı faktörler şunlardır:

  • eritropoietin hormonu (böbrekler tarafından salınır) ile alyuvar üretiminin yetersiz uyarılması
  • demir, B12 ve folatın diyette yetersiz alınması
  • hipotiroidi

Demir Eksikliği En Sık Anemi Tipidir

Demir alınması ulusların sağlık değerlendirmesi için majör bir indekstir. WHO uyarınca dünya çapında yaklaşık 2,15 milyar kişide demir eksikliği anemisi vardır.

Beslenme ve Anemi

Vitaminler ve demir için günlük gereklilik cinsiyet ve yaşa göre değişir. Kadınların adet döngüsü sırasında demir kayıpları, hamilelikte fetus gelişimi ve laktasyon nedeniyle erkeklere göre daha fazla demir ve folik asit ihtiyacı vardır.

Demir

Ulusal Sağlık Enstitüleri (National Institutes of Health) (NIH) 18 - 50 yaş kadınlar için günlük demir alımının 18 mg olması gerektiğini belirtir. Erkekler için gereken günlük demir alımı aynı yaş aralığında 8 mg'dir. Hamilelik sırasında günlük demir alımı 27 mg'a artmalıdır ama emziren kadınların günde sadece dokuz mg'ye gereksinimi vardır. Diyet Takviyeleri Bürosu (Office of Dietary Supplements) uyarınca 50 yaş üzerinde erkek ve kadınlar günde 9 mg demir almalıdır. Sadece diyetle yeterli demir seviyeleri elde edilemiyorsa bir takviye gerekebilir. Diyette demirin iyi kaynakları arasında tavuk ve dana karaciğeri, midye, koyu hindi eti, dana eti, takviye edilmiş tahıl gevreği, öğütülmüş buğday, mercimek, fasülye ve ıspanak vardır.

Folat/Folik Asit

Folat vücutta doğal olarak oluşan folik asit türüdür. Erkekler ve kadınlar 14 yaş üzerinde günde 400 µg folik asit gerektirir. Hamile veya emziren kadınlarda folik asit gereksinimi günde 500 µg'a çıkar. Folik asitten zengin gıdalar arasında takviye edilmiş tahıl gevrekleri, dana karaciğeri, mercimek, ıspanak, bazı fasulyeler ve kuşkonmaz vardır.

B12

Vitamin B12 için günlük yetişkin gereksinimi 2,4 mcg'dir. Hamile kadınlar ve gençlerde günde 2,6 mcg gerekir ve emziren kadınlarda günde 2,8 mcg gerekir (Diyet Takviyeleri Bürosu, Office of Dietary Supplements NIH, 2011). İnek karaciğeri ve istiridyeler en iyi B12 kaynaklarından ikisidir. Diğer iyi kaynaklar arasında balık, et, kümes hayvanları, yumurtalar ve diğer süt ürünleri vardır. B12 ayrıca diyetten yeterince alamayanlar için bir vitamin takviyesi olarak sağlanır.

Alyuvar Harabiyetini Arttıran Faktörler

Alyuvarları yapıldıklarından daha hızlı olarak harap eden herhangi bir bozukluk anemiye yol açabilir. Artmış alyuvar harabiyeti nedeniyle anemiye yol açabilen bozukluklar arasında şunlar vardır:

  • kaza nedeniyle kanama, gastrointestinal lezyonlar, adet görme, çocuk doğurma, aşırı uterin kanama veya cerrahi
  • siroz (karaciğerde nedbeleşme)
  • kemik iliği içinde fibrosis (nedbe dokusu)
  • alyuvarların hemolizi (rüptürü) (bazı ilaçlar veya Rh uyumsuzluğuyla olabilir)
  • karaciğer ve dalağın bozuklukları
  • G-6-PD eksikliği, talasemi ve orak hücreli anemi gibi genetik bozukluklar

Belirtiler

Anemisi olan kişiler soluk görünür ve sıklıkla üşümekten yakınabilir. Ayrıca özellikle aktif olduklarında veya ayağa kalktıklarında bayılacakmış gibi olabilirler. Anemi şiddetliyse bayılma olabilir. Diğer belirtiler arasında şunlar vardır: kırılgan tırnaklar, nefes darlığı ve göğüs ağrısı. Kan oksijen seviyeleri kişinin kalp krizi geçireceği kadar düşük olabilir. Anemisi olan bazı kişilerde buz, toprak veya kil yemek istemek gibi olağandışı istekler olabilir. Sıklıkla yorgunluktan yakınırlar ve kabızlık ve konsantrasyon problemleri olur.

Fizik muayene şunları gösterebilir:

  • yüksek veya düşük kan basıncı
  • soluk cilt
  • sarılık
  • artmış kalp hızı
  • kalp üfürümü
  • büyümüş lenf düğümleri
  • büyümüş dalak veya karaciğer

Anemi belirtileri olan kişiler tıbbi yardım istemelidir.

Tanı

Anemi tanısı bir hastanın kendisinin ve ailesinin sağlık öyküsü ve fizik muayeneyle başlar. Laboratuar testleri doktorların anemi nedenini bulmasına yardımcı olur. Orak hücreli anemi gibi bazı anemi türlerinde aile öyküsü faydalı olabilir. Ayrıca evde veya işte toksik ajanlara maruz kalma öyküsü bir çevresel nedene işaret edebilir.

Anemi tanısı koymak için testler arasında şunlar vardır:

Tam Kan Sayımı (CBC)

Bu test doktorlara alyuvarların büyüklüğü ve sayısını söyler. Ayrıca akyuvarlar ve trombositler gibi diğer kan hücrelerinin normal olup olmadığını gösterir.

Serum Demir Seviyeleri

Bu test aneminin nedeninin demir eksikliği olup olmadığını gösterir.

Ferritin Testi

Bu kan testi demir depolarını analiz eder.

B12 Testi

Bu kan testi B12 seviyelerini gösterir ve çok düşük olup olmadıklarını belirler.

Folik Asit Testi

Bu kan testi folik asit seviyelerinin çok düşük olup olmadığını gösterir.

Gizli Kan için Dışkı Testi

Bu testte kan olup olmadığını görmek için bir dışkı örneğine bir kimyasal uygulanır. Test pozitifse ağızdan rektuma kadar gastrointestinal kanalda herhangi bir yerde kan kaybedildiği anlamına gelir. Mide ülserleri, ülseratif kolit ve bağırsak kanseri gibi problemler dışkıda kan bulunmasına yol açabilir.

Bu testlerin sonuçları temelinde doktorlar üst Gİ inceleme, baryumlu lağman, Akciğer filmleri veya karın BAT taraması gibi ek incelemeler isteyebilir.

Tedavi

Anemi tedavisi nedenine bağlıdır. Diyette yetersiz demir B12 ve folik asit miktarı nedeniyle oluşan anemi besin takviyeleriyle tedavi edilir. Doktor ve beslenme uzmanı uygun miktarda vitamin, mineral ve diğer besin maddelerini içeren bir diyet yazabilir. Uygun diyet bu tür aneminin tekrar oluşmasını önleyebilir. Bazı durumlarda anemi şiddetliyse doktorlar kemik iliğinde alyuvar üretimini arttırmak için eritropoietin enjeksiyonları kullanırlar. Kanama oluşursa veya hemoglobin seviyesi çok düşükse bir kan transfüzyonu gerekebilir. Anemi prognozu nedene ve tedaviye cevaba bağlıdır.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon