Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Böbrek Taşları

Healthline 23.5.2014 Verneda Lights and Matthew Solan
Healthline Image © Böbrek Taşları Healthline Image

Genel Bakış

Böbrek taşları kristallerden yapılmış katı kitlelerdir. Böbrek taşları böbreklerinizden köken alır ama idrar kanalınız içinde herhangi bir yerde bulunabilir. İdrar kanalı böbrekler, üreterler, mesane ve üretrayı içerir.

Böbrek taşlarının en ağrılı tıbbi durumlardan biri olduğu bilinmektedir. Böbrek taşlarının nedeni taş tipine göre değişir. Ulusal Diyabet ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (National Institute of Diabetes and Kidney Disease) Amerika Birleşik Devletlerinde her yıl yaklaşık 1 milyon kişinin böbrek taşları için tedavi edildiğini bildirir (NIDKD).

Tipler

Tüm böbrek taşları aynı kristallerden yapılmamıştır. Farklı böbrek taşı tipleri arasında şunlar vardır:

Kalsiyum

Kalsiyum taşları en sık görülenlerdir. Bunlar kalsiyum oksalat (en sık) fosfat veya maleattan oluşabilir. Vitamin C ve ıspanak, oksalat içerir. Kalsiyum tabanlı böbrek taşları en sık olarak 20 ile 30 yaşları arasındaki genç erkeklerde görülür.

Ürik Asit

Bu tip böbrek taşı erkeklerde kadınlardan daha sıktır. Gutu olan kişilerde veya kemoterapi verilenlerde görülebilir.

Struvit

Bu tür taş idrar yolu enfeksiyonu olan kadınlarda daha sık görülür. Bu taşlar oldukça büyük olabilir ve üriner tıkanıklığa yol açabilir.

Sistin

Sistin taşları nadirdir. Sistinüri genetik bozukluğu olan erkekler ve kadınlarda görülebilirler.

Diğer

Triamteren ve asiklovir gibi ilaçlar da taşlara yol açabilir.

Riskler

Böbrek taşları gelişmesi için en büyük risk faktörü günde bir litreden az idrar çıkarmaktır. Bu nedenle böbrek problemleri olma eğilimi bulunan prematüre bebeklerde sık görülürler. Ancak böbrek taşları en sık 20 ile 40 yaşları arasında görülür. Diğer risk faktörleri arasında şunlar vardır:

  • etnik köken (Beyaz Irkta böbrek taşı olma olasılığı Afrikalı Amerikalılardan daha yüksektir)
  • cinsiyet (böbrek taşları erkeklerde daha sık görülür ama kadınlardaki insidans artmaktadır)
  • böbrek taşı öyküsü (birisinde böbrek taşı bir kez olduğunda başka bir atak olması olasılığı artar)
  • ailede böbrek taşları öyküsü
  • dehidratasyon (dehidratasyon azalmış idrar akışına yol açar ve riski önemli ölçüde arttırır)
  • obezite
  • yüksek protein, tuz, veya glukozlu bir diyet
  • gastrik bypass cerrahisi
  • enflamatuar bağırsak hastalıkları (kalsiyum emilimini arttırabilir)
  • diğer tıbbi sorunlar (hiperparatiroidi kalsiyum ve fosfor emilimini arttırabilir; renal tübüler asidoz da böbrek taşları için bir risk faktörü olabilir)

Belirtiler

Böbrek taşlarının çok şiddetli ağrı yaptığı bilinmektedir. Böbrek taşlarının belirtileri böbrek üreterler içinde aşağıya hareket etmeye başlayıncaya kadar ortaya çıkmayabilir. Bu şiddetli ağrıya renal kolik denir. Ağrı karnınız veya belinizin bir tarafında bulunabilir. Erkeklerde ağrı kasık bölgesine yayılabilir. Renal kolik ağrısı gelip geçer ama çok şiddetlidir. Renal koliği olan kişiler genelde huzursuzdur. Bulunabilecek diğer belirtiler arasında şunlar vardır:

  • idrarda kan
  • kusma
  • bulantı
  • idrarın renginde değişiklik veya kötü bir koku
  • üşüyerek titremeler
  • ateş

Böbrek Taşları Neden Problem Yaratabilir

Taşlar hep böbrekte kalmazlar. Bazen böbreklerden üreterlere geçerler. Üreterler ince ve narindir ve taşlar üreterden mesaneye düzgün bir şekilde geçemeyecek kadar büyük olabilir. Taşların üreterden aşağıya geçmesi, geçişleri sırasında üreterlerde spazmlar ve tahrişe yol açabilir ve bu durum idrarda kan görülmesine neden olabilir.

Bazen taşlar idrar akışını tıkar. Bu duruma üriner obstrüksiyon denir. Üriner obstrüksiyonlar böbrek enfeksiyonuna (pyelonefrit) ve böbrek hasarına yol açabilir.

Tanı

Böbrek taşlarına tanı koyma tam bir sağlık öyküsü değerlendirmesi ve fizik muayene gerektirir. Diğer testler arasında şunlar vardır:

  • kalsiyum, fosfor, ürik asit ve elektrolitler için kan testleri
  • böbrek çalışmasını değerlendirmek için kan üre nitrojeni (BUN) ve kreatinin
  • kristaller, bakteriler, kan ve akyuvar kontrolü için idrar tahlili
  • tipi belirlemek için dışarı çıkan taşların incelenmesi

Aşağıdaki testler obstrüksiyonu ekarte edebilir:

  • karın filmleri
  • intravenöz pyelogram (IVP)
  • retrograd pyelogram
  • böbrek ultrasonu
  • Karın ve böbreklerin MRG'si
  • abdominal BT taraması

Tedavi

Tedavi taş tipine göre özel olarak ayarlanır. İdrar elekten geçirilip taşlar değerlendirme için toplanabilir. Günde altı ila sekiz bardak su içmek idrar akışını arttırır. Dehidrate olan veya şiddetli bulantı kusması olan kişilerde damardan sıvılar verilmesi gerekebilir. Diğer tedavi seçenekleri arasında şunlar vardır:

İlaç

Ağrıyı gidermek için narkotik ilaçlar gerekebilir. Enfeksiyon bulunması antibiyotiklerle tedavi gerektirebilir. Diğer ilaçları arasında şunlar vardır:

  • ürik asit taşları için allopurinol
  • diüretikler
  • sodyum bikarbonat veya sodyum sitrat
  • fosfor çözeltileri

Litotripsi

Ekstrakorporeal şok dalgası litotripsi büyük taşları üreterlerden mesaneye daha kolay geçebilmeleri için parçalamak üzere ses dalgaları kullanır. Bu işlem rahatsız edici olabilir ve hafif anestezi gerektirebilir. Karın ve belde morarmaya ve böbrek ve yakın organlar etrafında kanamaya yol açabilir.

Tünel Cerrahisi (Perkütan Nefrolitotomi)

Taşlar belinizdeki küçük bir insizyondan çıkarılır ve şu durumlarda gerekebilir:

  • taş, obstrüksiyon ve enfeksiyona neden olur veya böbreklere zarar vermektedir
  • taş, geçemeyecek kadar büyümüştür
  • ağrı kontrol edilemez

Üreteroskopi

Bir taş üreter veya mesanede sıkıştığında doktorunuz çıkarmak için üreteroskop adlı bir alet kullanabilir. Üretraya bir kamera tutturulmuş küçük bir tel yerleştirilir ve mesane içine geçirilir. Taşı yakalayıp çıkarmak için küçük bir kafes kullanılır. Taş analiz için bir laboratuvara gönderilir.

Önleme

Uygun hidrasyon temel bir önleyici tedbirdir. Johns Hopkins Medicine günde altı ila sekiz bardak su içilmesini önerir (Johns Hopkins). Suyun bir kısmı yerine gazoz, limonlu maden suyu ve meyve suyu içebilirsiniz Doktorunuz ayrıca kalsiyum ve ürik asit taşlarının oluşmasını önlemeye yardımcı olmak için ilaçlar yazabilir.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon