Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Cüzzam

Healthline 23.5.2014 Maureen Donohue
Healthline Image © Cüzzam Healthline Image

Genel Bakış

Cüzzam kronik, progresif bir bakteriyel enfeksiyondur. Temel olarak ekstremitelerdeki sinirleri, burun kaplamasını ve üst solunum yolunu etkiler. Nedeni Mycobacterium leprae bakterileridir. Cüzzam tedavi edilmeden bırakılırsa cilt yaralarına, sinir hasarına ve kas zayıflığına neden olur. Şiddetli şekil bozukluğu ve önemli maluliyete yol açabilir.

Cüzzam tarihin en eski hastalıklarından biridir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) uyarınca cüzzam için ilk bilinen referans M.Ö. 600 yılındandır (DSÖ, 2010).

Cüzzam özellikle tropik veya subtropik iklimleri olan birçok ülkede sık görülür. Ancak Amerika Birleşik Devletleri'nde pek sık değildir. Ulusal Sağlık Enstitüleri (National Institutes of Health) (NIH) Amerika Birleşik Devletleri'nde her yıl sadece 100 civarında yeni vakaya tanı konduğunu bildirir (NIH, 2011).

Amerika Birleşik Devletleri'nde 2006 yılında bildirilen cüzzam vakalarının yarısından fazlası Kaliforniya, Florida, Louisiana, Massachusetts, New York, ve Teksas eyaletlerindendir. Vakaların çoğu gelişmekte olan ülkelerden göç eden kişilerde görülmüştür (Merck, 2009).

Tipler

Cüzzamı sınıflandırmak için üç sistem vardır. İlk sistemde iki tip cüzzam bulunur-tüberküloid ve lepromatöz. Bunlar kişinin hastalığa immün cevabını temel alır.

Tüberküloid cüzzamda immün cevap iyidir ve hastalık birkaç lezyonla (ciltte yaralar) sınırlıdır. Hastalık hafiftir ve çok az bulaşıcıdır. Lepromatöz cüzzamda immün cevap zayıftır ve hastalık cildi, sinirleri ve diğer organları etkiler. Lezyonlar ve nodüller (büyük kitleler ve şişlikler) yaygındır. Hastalık daha bulaşıcıdır.

DSÖ hastalığı etkilenen cilt bölgelerinin tipi ve sayısı temelinde sınıflandırır. Bunlar arasında şunlar vardır:

  • pausibasiller -cilt yaymasında (bölgeden örnek alınması) bakteri saptanmadan beş veya daha az lezyon
  • multibasiller -cilt yaymasında bakteri saptanması veya beşten fazla lezyon veya her ikisi

Ridley-Jopling sistemi klinik çalışmalarda global olarak kullanılır. Belirti şiddetine bağlı olarak altı sınıflandırması vardır. Bunlar arasında şunlar vardır:

  • ara cüzzam -bazen kendiliğinden iyileşen ve daha şiddetli bir tipe ilerleyebilen birkaç yassı lezyon
  • tüberküloid cüzzam -bazıları büyük ve hissiz olmak üzere birkaç yassı lezyon ve biraz sinir tutulumu; kendiliğinden iyileşebilir, devam edebilir veya daha şiddetli şekle ilerleyebilir.
  • sınırda tüberküloid cüzzam -lezyonlar tüberküloid gibidir ama küçüktür ve daha fazladır; daha az sinir büyümesi vardır; uzun sürebilir, tüberküloid duruma dönebilir veya başka bir şekle ilerleyebilir
  • orta-sınırda cüzzam -kırmızı plaklar, orta derecede hissizlik, şişmiş lenf düğümleri; gerileyebilir, devam edebilir veya başka şekillere ilerleyebilir
  • sınırda lepromatöz cüzzam -yassı lezyonlar, kabarık şişlikler, plaklar ve nodüllerle çok sayıda lezyon, bazen hissiz, devam edebilir, gerileyebilir veya ilerleyebilir
  • lepromatöz cüzzam -bakterili birçok lezyon; saç kaybı; sinir tutulumu; uzuv zayıflığı; şekil bozukluğu; gerilemez

Bulaşma

Cüzzam genellikle öksürdüğünde veya hapşırdığında enfekte bir kişinin mukusuyla temas yoluyla yayılır. Hastalık çok bulaşıcı değildir. Cüzzam kapmak için tedavi edilmemiş bir kişiyle sık ve yakın temas gereklidir.

Cüzzamdan sorumlu bakteriler çok yavaş ürerler. Bu nedenle hastalığın inkübasyon dönemi (enfeksiyonla ilk belirtilerin oluşması arasındaki süre) beş yıla kadar sürebilir. Belirtilerin ortaya çıkması 20 yıla kadar olabilir (DSÖ, 2010).

New England Journal of Medicine uyarınca Amerika Birleşik Devletleri'nde doğal olarak bulunan bir armadillo tipi de hastalığı taşıyıp insanlara bulaştırabilir (NEJM, 2011).

Belirtiler

Cüzzamın ana belirtileri arasında şunlar vardır:

  • aşağıdaki özelliklere sahip cilt lezyonları
    • normal cildinizden daha açık renkli
    • dokunma, sıcaklık veya ağrıya karşı hissi azalmış
    • birkaç hafta veya ayda iyileşmiyor
  • kas zayıflığı
  • eller, kollar, ayaklar ve bacaklarda hissizlik

Tanı

Doktorunuz hastalığın tanı koydurucu bulgu ve belirtilerini aramak için bir fizik muayene yapar. Ayrıca bir cilt biyopsisi veya kazıması yapabilir. Doktorunuz cildinizden küçük bir parça alıp test için laboratuvara gönderir.

Ayrıca doktorunuz sizde hangi tür cüzzamın olduğunu saptamak için bir lepromin testi yapabilir. Cilde ve tipik olarak üst ön kola cüzzama neden olan bakterilerin küçük bir miktarı enjekte edilir. Tüberküloid veya sınırda tüberküloid cüzzamı olan kişilerde enjeksiyon bölgesinde tahriş hissedilir.

Tedavi

DSÖ 1995 yılında tüm cüzzam tiplerini tam olarak iyileştirmek üzere çok ilaçlı bir tedavi geliştirmiştir. Dünya çapında ücretsiz olarak sağlanır (DSÖ, 2010). Ayrıca cüzzama neden olan bakterileri öldürerek tedavi etmek için aşağıdakiler dahil çeşitli antibiyotikler kullanılır:

  • dapson
  • rifampin
  • minosiklin
  • ofloksasin

Doktorunuz bir defada birden fazla antibiyotik yazabilir. Aspirin, prednizon, ortalidomid gibi bir antienflamatuar ilaç almanızı da isteyebilir. Ancak hamileyseniz veya kalabilecekseniz asla talidomid almayın. Şiddetli doğum defektlerine yol açabilir.

Komplikasyonlar

Tanı ve tedavi geciktiğinde ciddi komplikasyonlar oluşabilir. Komplikasyonlar arasında şunlar vardır:

  • şekil bozukluğu
  • saç kaybı, özellikle kaşlar ve kirpiklerde
  • kas zayıflığı
  • kollar ve bacaklarda kalıcı sinir hasarı
  • eller ve kolları kullanamama
  • kronik burun tıkanıklığı, burun kanamaları ve nazal septum çökmesi
  • iritis (gözün irisinde enflamasyon), glokom (optik sinirde hasar oluşturan bir göz hastalığı) ve körlük
  • erektil disfonksiyon ve infertilite
  • böbrek yetmezliği

Beklenti

Cüzzam tanısı erken konursa genel beklenti iyidir. Erken tedavi doku hasarını önler, hastalığın yayılmasını durdurur ve ciddi sağlık komplikasyonlarını önler

Beklenti hastalığa daha ileri bir evrede, önemli şekil bozukluğu veya maluliyete neden olduktan sonra tanı konduğunda daha kötüdür. Bu gibi durumlarda tedaviye rağmen normal bir yaşam sürdürmek imkansız olabilir.

Önleme

Cüzzamı önlemenin en iyi yolu tedavi edilmemiş enfekte bir kişiyle uzun dönemli yakın temastan kaçınmaktır.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon