Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Demansa Genel Bakış

Healthline 23.5.2014 Wendy Leonard, MPH
Healthline Image Healthline Image

Demans Nedir?

Demans, kognitif işlevde bir kişinin gündelik yaşamı ve aktivitelerini olumsuz etkileyecek derecede azalmayla (düşünme, hatırlama ve mantık yürütme becerilerinde kayıp gibi) ilişkili genel bir terimdir. Kendisi bir hastalık değildir ama demans teriminin, nedeni ne olursa olun en hafiften en şiddetli evrelere kadar tüm şiddetleri tanımlaması amaçlanmıştır.

Demansın Nedeni Nedir?

En sık nedenler Alzheimer hastalığı ve vasküler demanstır. Ancak demansın birçok nedeni vardır. Bazı türler nöronların dejenerasyonuna bağlıyken diğerleri başka vücut sistemlerinde oluşan ve nöronal disfonksiyona neden olan bozukluklara bağlıdır.

Nörodejeneratif, nöronların (yani beyin hücreleri) zamanla dejenere olması (işlev görmemesi veya uygunsuz işlev görmesi ve zamanla ölmesi) anlamına gelir. Beyin hücrelerindeki bu ölüm sinapslar adında beyninizde mesajların geçirildiği nörondan nörona bağlantıları bozar. Bu "iletişim kopması" çeşitli bozukluklara yol açabilir.

Tam bir liste olmasa da aşağıda demansın daha sık görülen bazı nedenleri vardır.

Nörodejeneratif Hastalıklar

  • Alzheimer hastalığı
  • Parkinson hastalığı ve demans
  • vasküler demans
  • frontotemporal lob dejenerasyonu, şunlar dahil: frontotemporal demans; Pick hastalığı; supranükleer palsi; kortikobazal dejenerasyon; ilaç yan etkileri; depresyon; vitamin B12 eksikliği; kronik alkolizm; beynin bazı tümörleri veya enfeksiyonları; beyne baskı yapan kan pıhtıları; tiroid, böbrek ve karaciğer bozuklukları dahil metabolik dengesizlikler

Demansın Diğer Nedenleri

Gerçek demans geri çevrilemez. Ancak uygun ve zamanında tedaviyle ve kalıcı hasar oluşmadan geri çevrilebilecek çeşitli metabolik bozukluklar gibi bazı problemlerin demans benzeri belirtileri vardır. Bu durum belirtiler başlar başlamaz doktorunuzu görüp tıbben incelenmenizin çok önemli olmasının nedenlerinden biridir.

Unutmak Yaşlılığın bir Parçası Değil midir?

Arada sırada bir şeyler unutmak tamamen normaldir. Ve ayrıca tek başına bellek kaybı kişide demans olduğu anlamına gelmez. Ancak zaman zaman unutkanlık ile ciddi endişe yaratacak "unutma" tipi arasında bir fark vardır.

Birinin kim olduğunu unutmak; gündelik işlerin nasıl yapılacağını unutmak (telefonu kullanmak veya evinizi bulmak gibi); veya açıkça sağlanmış bilgiyi anlayamamak ve/veya hatırlayamamak bir tıbbi uzmanın değerlendirmesi gereken uyarı işaretleridir. Aşina olduğunuz ortamlarda (örneğin süpermarkete arabanızla giderken) kaybolmak sıklıkla demansın ilk bulgularından biridir.

Demansın Sıklığı Nedir?

75 yaşının üzerindeki kişilerin yüzde 25'ine kadarı ve 80 yaşının üzerindekilerin yüzde 40'ına kadarında bir miktar demans vardır. Ayrıca yaşam beklentisinin artmasıyla ve 65 yaş ve üzerindeki popülasyonun 37 milyon kişiden (2006 yılında) 2030 yılına kadar 71,5 milyon kişiye çıkacağının tahmin edilmesiyle (sadece Amerika Birleşik Devletleri'nde) demans tanısı konan kişilerin ve demansla yaşayan kişilerin sayısı artmaktadır.

Ne Yapılmakta?

Tüm dünyada bilim insanları önleyici tedbirler (aşı gibi), daha iyi erken saptama diagnostik araçları, daha iyi ve daha uzun süreli tedaviler ve hatta tam tedaviler geliştirebilmemiz için demansın birçok farklı yönünü daha iyi anlamak üzere ciddi çaba göstermektedir.

Örneğin bapineuzumab olarak bilinen bir aşı şu anda son çalışma evrelerindedir. Tam bir tedavi olmasa da bu aşının beyinde amiloid plaklarının birikmesini önlediği ve bazı durumlarda geri çevirdiği gösterilmiştir. Amiloid plakları Alzheimer hastalığının karakteristik bulgusudur ve beynin sinir hücreleri dışında ve etrafında yüksek ölçüde hasar verici yapışkan bir madde bırakan, genel olarak çözünmez (erimez) yoğun protein parçası kümeleridir.

Ayrıca düzenli egzersiz yapmak ve sosyal ilişkileri sürdürmek gibi yaşam tarzı faktörlerinin demans gelişmesi riskini azaltmanın etkin yolları olabileceği konusunda giderek artan bulgular vardır.

Bilim insanları ayrıca şunlar dahil çeşitli konuları değerlendirmektir: genetik faktörler, çeşitli nörotransmiterler, enflamasyonun rolü, beyinde programlı hücre ölümünü etkileyen faktörler, tau'nun rolleri ve oksidatif stresin (yani hücreler içinde proteinler, DNA ve lipidler/yağlara zarar verebilen kimyasal reaksiyonlar) olası rolleri.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon