Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Enflamatuar Bağırsak Hastalığı

Healthline 23.5.2014 Abdul Wadood Mohamed and Elizabeth Boskey, PhD
Healthline Image © Enflamatuar Bağırsak Hastalığı Healthline Image

Genel Bakış

Enflamatuar bağırsak hastalığı (İBH) tek bir hastalık değildir. Sindirim kanalında uzun süreli enflamasyona neden olan bir grup bozukluk için kullanılan bir terimdir.

Sindirim kanalı ağız, özofagus, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsaktan oluşur. Gıdaları parçalamaktan, besin maddelerini almaktan ve herhangi bir kullanılamaz materyali ve atık ürününü gidermekten sorumludur. Sindirim kanalında herhangi bir yerde enflamasyon bu normal süreci bozar. Bu durum çok ağrılı olabilir. Bazı durumlarda İBH yaşamı tehdit edici bile olabilir.

Tipler

Bu genel terim altında birçok hastalık vardır. En sık görülen ikisi ülseratif kolit ve Crohn hastalığıdır. Crohn hastalığı sindirim kanalının herhangi bir kısmında enflamasyona yol açabilir. Ancak en çok ince bağırsağın uç kısmını etkiler. Ülseratif kolit kalın bağırsak enflamasyonudur. Adını kolon, kalın bağırsak için kullanılan başka bir terim olduğu için alır. Buradaki "it" eki enflamasyon anlamına gelir.

Nedenler

İBH çeşitli hastalıkların bir koleksiyonudur. Bu nedenle tek bir nedeni yoktur. Ancak İBH kalıtımla ilişkilendirilmiştir. İmmün sistem problemleriyle de oluşabilir.

Kalıtım

Eğer İBH'li bir ebeveyn veya kardeşiniz varsa sizde gelişme riski daha yüksektir. Bu nedenle, bilim insanları İBH'nin genetik bir bileşeni olabileceğini düşünmektedir.

Bağışıklık Sistemi

Bağışıklık sistemi İBH'de bir rol oynar. Normalde bağışıklık sistemi vücudu patojenlerden korur. Sindirim kanalının bakteriyel veya viral bir enfeksiyonu bir immün cevap tetikleyebilir. Sindirim kanalında vücut istilacılara saldırmaya çalışırken enflamasyon oluşur. Enfeksiyon geçtiğinde enflamasyon geçer. Bu sağlıklı bir cevaptır.

İBH'li bazı kişiler enfeksiyon yokken bile sindirim kanalı enflamasyonu yaşarlar. Bağışıklık sistemi bunun yerine vücudun kendi hücrelerine saldırır. Buna bir otoimmün cevap denir.

İBH'nin başka bir nedeni bir enfeksiyon geçtikten sonra gerilemeyen enflamasyondur. İBH'li kişilerde bu tür enflamasyon uzun sürer. Aylar veya yıllarca sürebilir.

Riskler

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (Centers for Disease Control and Prevention) (CDC) ABD'de 1,4 milyon kişide İBH olduğunu tahmin etmektedir. Çevresel faktörlerin Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gelişmesinde büyük bir etkisi vardır. Bazı başka risk faktörleri arasında şunlar vardır:

Sigara içmek

Sigara içmek Crohn hastalığı gelişmesi için en büyük risk faktörlerinden biridir. Sigara içmek ayrıca ağrı ve diğer belirtileri şiddetlendirir ve komplikasyonlar riskini arttırır. Ancak ülseratif kolit temel olarak sigara içmeyenler ve eskiden sigara içmiş olanları etkiler.

Etnik köken

İBH tüm popülasyonlarda görülür. Ancak Beyaz Irk ve Ashkenazi Yahudileri gibi bazı etnik gruplarda risk daha yüksektir.

Yaş

Çoğu durumda İBH 30 yaşından önce başlar. Ancak herhangi bir yaşta olabilir.

Aile Öyküsü

İBH'li bir ebeveyni, kardeşi veya çocuğu olan kişilerde gelişme riski daha yüksektir.

Coğrafi Bölge

Kentsel bölgeler ve endüstriyel ülkelerde yaşayan kişilerde İBH riski daha yüksektir. Bu durum ayrıca ofiste çalışanlar için geçerlidir. Bu kısmen yaşam tarzı değişiklikleri ve diyetle açıklanabilir. Endüstriyel ülkelerde yaşayan kişiler daha fazla yağ ve işlenmiş gıdalar tüketir. Bu durum güneyden kuzey enlemlere doğru İBH insidansındaki artışı da açıklayabilir.

Cinsiyet

Genel olarak İBH her iki cinsiyeti eşit şekilde tutar. Ülseratif kolit erkeklerde daha sıktır. Crohn hastalığı kadınlarda daha sıktır.

Belirtiler

Spesifik İBH belirtileri herhangi bir enflamasyonun yeri ve şiddetine bağlıdır.

Bağırsağın etkilenen kısımları suyu tekrar ememediğinde ishal oluşur.

Kanayan ülserler dışkıda kana neden olabilir. Buna hematokezya denir.

Enflamasyon bağırsak duvarını kalınlaştırıp dışkı materyalinin geçmesini engelleyebilir. Bu durum ağrı, kramplar ve şişkinliğe neden olabilir.

Elzem besin maddelerini emmekte problemler kilo kaybı ve anemiye yol açabilir . Bu durum çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine neden olabilir.

Crohn hastalığı olan kişilerde ağızda aftöz yaralar gelişebilir. Bazen genital bölge veya anüste ülserler ve fissürler belirir.

Son olarak, İBH sindirim sistemi dışında aşağıdaki gibi problemlerle ilişkili olabilir:

  • göz enflamasyonu
  • cilt bozuklukları
  • artrit

Komplikasyonlar

İBH'nin olası komplikasyonları arasında şunlar vardır:

  • malnütrisyon
  • kolon kanseri
  • fissürler - bir fistül sindirim kanalının farklı kısımları arasında bir delik oluşturacak şekilde bağırsak duvarından geçen bir ülserdir
  • bağırsak delinmesi
  • bağırsak tıkanıklığı

Nadir durumlarda şiddetli bir İBH vakası şoka girmenize neden olabilir. Bu durum yaşamı tehdit edebilir. Şok genellikle ani ve uzun süreli bir kanlı diyare atağı sırasında kan kaybı nedeniyle oluşur.

Tanı

İBH tanısını koymakta ilk adım kapsamlı bir tıbbi öykü almaktır. Bunlar arasında aile öyküsü hakkında sorular ve ayrıca bağırsak alışkanlıkları hakkında bilgiler olacaktır. Bir fizik muayene sonrasında bir veya birkaç diagnostik test yapılabilir.

Dışkı Örneği ve Kan Testleri

Bu testler enfeksiyonlar ve başka hastalıklar aramak içinde yapılabilir. Kan testleri ayrıca bazen Crohn hastalığı ile ülseratif kolit arasında ayrım yapmak için kullanılabilir. Ancak tek başına kan testleri İBH tanısı koymak için kullanılamaz.

Baryumlu Lavman

Baryumlu lavmanlar kalın bağırsak ve ince bağırsağa röntgende görünür hale getirmek için kullanılır. Geçmişte sık yapılsalar da artık genelde yerlerini başka testler almıştır.

Esnek Sigmoidoskopi ve Kolonoskopi

Bu işlemler kalın bağırsağa bakmak için ince ve esnek bir probun ucunda bir kamera kullanır. Kamera anüsünüzden yerleştirilir. Doktorunuzun ülserler, fistüller ve başka hasarı aramasını mümkün kılar. Kolonoskopi kalın bağırsağın tüm uzunluğunu inceleyebilir. Sigmoidoskopi sadece son üçte biri olan sigmoid kolonu inceler.

Bazen bu testler sırasında küçük bir bağırsak duvarı örneği alınır. Buna biyopsi denir. Bu biyopsi mikroskop altında incelenmesi İBH'ye tanı koymak için kullanılabilir.

Kapsül Endoskopi

İnce bağırsağı incelemek kalın bağırsaktan çok daha zordur. Bu test için bir kamera içeren küçük bir kapsül yutarsınız. Bağırsağınızdan hareket ettikçe resimler çeker. Kamerayı dışkınızla çıkarttığınızda resimler bir bilgisayarda görülebilir.

Bu test ancak başka testler Crohn hastalığı belirtilerinin nedenini bulamadığında yapılır.

Boş Film veya Röntgen

Bir boş karın filmi bağırsak delinmesinden şüphelenilen acil durumlarda faydalıdır.

Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)

BT taramaları temel olarak bilgisayarlı röntgen filmleridir. Standart bir filmden daha ayrıntılı bir görüntü oluştururlar. Bu nedenle ince bağırsağı incelemek için faydalıdırlar. Ayrıca İBH komplikasyonlarını saptayabilirler.

MRG'ler vücudun görüntülerini oluşturmak için manyetik alanlar kullanır. Röntgenden daha güvenlidirler. MRG'ler yumuşak dokuları incelemek için faydalıdır. Özellikle fistülleri saptamakta faydalıdır.

Hem MRG hem BT taramaları bağırsakların ne kadarının İBH'den etkilendiğini saptamak için kullanılır.

Tedavi

İBH için kullanılabilecek çeşitli farklı tedaviler vardır.

İBH tedavisinde ilk adım antienflamatuar ilaçlardır. Bu ilaçlar sindirim kanalında enflamasyonu azaltır. Ancak birçok yan etkileri vardır. İBH için kullanılan antienflamatuar ilaçlar arasında sulfasalazin ve türevleri ve kortikosteroidler vardır.

İmmün supresanlar immün sistemin bağırsağa saldırmasını ve enflamasyon oluşturmasını önler. Bu grup ilaçlar arasında TNF blokörleri vardır. TNF normalde vücutta enflamasyon aktivitesini düzenler. Bu ilaçların birçok yan etkisi vardır.

Antibiyotikler İBH belirtilerini tetikleyebilecek veya şiddetlendirebilecek bakterileri öldürmek için kullanılır.

İshal önleyici ilaçlar ve laksatifler İBH belirtilerini önlemek için kullanılabilir.

Yaşam tarzı değişiklikleri İBH durumunuz olduğunda önemlidir. Bol miktarda sıvı içmek dışkıyla kaybedilenleri dengelemeye yardımcı olur. Süt ürünleri ve stresli durumlardan kaçınmak belirtilerde iyileşme sağlar. Egzersiz yapmak ve sigara içmeyi bırakmak sağlığınızı düzeltebilir.

Vitamin ve mineral takviyeleri besin eksikliklerine yardımcı olabilir. Son olarak demir takviyeleri anemiyi tedavi edebilir.

İBH'li kişilerde bazen cerrahi gerekebilir. Bazı İBH cerrahileri arasında şunlar vardır:

  • daralmış bağırsağı genişletmek için striktürplasti
  • fistülleri kapatmak veya çıkarmak için cerrahi
  • Crohn hastalıklı kişilerde bağırsağın etkilenen kısımlarının çıkarılması
  • şiddetli ülseratif kolit vakalarında tüm kalın bağırsak ve rektumun çıkarılması

Kolon kanseri açısından artmış riskinizi izlemek için rutin kolonoskopi kullanılır.

Önleme

Kalıtsal İBH vakaları önlenemez. Ancak aşağıdaki yollarla İBH riskinizi azaltabilir veya bir relapsı önleyebilirsiniz:

  • sağlıklı bir diyet
  • düzenli egzersiz
  • sigara içmeyi bırakmak
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon