Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Esansiyel Hipertansiyonun Temelleri

Healthline 23.5.2014 Rose Kivi
Healthline Image © Esansiyel Hipertansiyonun Temelleri Healthline Image

Genel Bakış

Esansiyel hipertansiyon bilinen bir sebebi olmayan yüksek kan basıncıdır.

Kan basıncı, kalbiniz vücudunuza kan pompalarken arter duvarlarınıza karşı kanın kuvvetidir. Hipertansiyon, kanın kuvveti fazla güçlü olduğunda ortaya çıkar.

New York Devlet Üniversitesi Upstate Tıp Fakültesi (State University of New York's Upstate Medical University) uyarınca yüksek kan basıncı vakalarının yaklaşık %95'i esansiyel hipertansiyondur (SUNY). Hipertansiyon vakalarının diğer %5'i Sekondersekonder hipertansiyon olarak adlandırılır. Sekonder hipertansiyon böbrek hastalığı gibi bir tanımlı nedeni olan yüksek kan basıncıdır.

Esansiyel hipertansiyon iyileşmez fakat tedaviler vardır.

Kan Basıncı Ölçümleri

Kan basıncı ölçümlerinin iki rakamı vardır ve genelde şu şekilde yazılır: 120/80. İlk rakam sistolik basıncınızdır. Sistolik basınç kanınız kalbinizden vücudunuzun geri kalanına pompalanırken kanın arter duvarlarına karşı kuvvetini ölçer. İkinci rakam diyastolik basıncınızı ölçer. Diyastolik basınç kalp atışları arasında kanınızın arter duvarlarına karşı kuvvetini ölçer.

Kan basıncı ölçümleriniz gün içinde geçici olarak yükselebilir veya düşebilir. Bunlar egzersizden sonra, dinlenmeden sonra, ağrınız olduğunda ve mutlu ya da üzgün olduğunuzda değişir. Ara sıra yüksek kan basıncı ölçümleri mutlaka hipertansiyonunuz olduğu anlamına gelmez. Kan basıncı değerleri sürekli yüksek olmadıkça hipertansiyon tanısı genellikle konmaz.

Normal kan basıncı 120/80'den daha azdır.

Prehipertansiyon normal kan basıncından daha yüksektir, ancak hipertansiyon olarak sınıflandırılması için yeterince yüksek değildir. Prehipertansiyon 120 ve 139 arası sistolik basınç veya 80 ve 89 arası diyastolik basınçtır.

Evre 1 hipertansiyon 140 ve 159 arası sistolik basınç veya 90 ve 99 arası diyastolik basınçtır.

Evre 2 hipertansiyon 160/90'dan yüksektir.

Tehlikeler

Kan basıncınız ne kadar yüksekse, kalbinizin çalışması o kadar zordur. Daha kuvvetli bir kan gücü arterlerinize, kan damarlarınıza ve kalp kasınıza hasar verebilir. Bu da neticede vücudunuzda kan akışının azalmasına neden olabilir ve şunlara yol açabilir:

  • ateroskleroz (kolesterol birikmesi nedeniyle kalp krizine yol açabilen damar sertliği)
  • inme
  • kalp krizi
  • kalp yetmezliği
  • göz hasarı
  • böbrek hasarı

Belirtiler

Çoğu kişide esansiyel hipertansiyonun bir belirtisi yoktur ve sadece düzenli sağlık kontrolü sırasında kan basıncının yüksek olduğu saptanır. Esansiyel hipertansiyon her yaşta başlayabilir. İlk olarak en sık orta yaşlarda ortaya çıkar.

Riskler

Genetik faktörler esansiyel hipertansiyonda bir rol oynayabilir. Diyet, stres ve fazla kilolu olma esansiyel hipertansiyon riskinizi artırabilir

Tanı

Doktorunuz bir tansiyon aleti kullanarak kan basıncınızı test edecektir. Eğer kan basıncınız yüksek ise doktorunuz düzenli aralıklarla evde kan basıncınızı kontrol etmenizi isteyebilir. Böyle yapmak yüksek kan basıncı ölçümünün genel bir durum olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur. Doktorunuz evde kan basıncınızı ölçmenizi isterse bir tansiyon aletinin nasıl kullanılacağını öğretecektir. Bu ölçümleri kaydedeceksiniz ve daha sonraki bir tarihte doktorunuzla bunları konuşacaksınız.

Doktorunuz kalp hastalığı belirtilerini kontrol etmek için bir fizik muayene yapabilir. Bu muayene gözlerinize bakmayı ve kalbinizi dinlemeyi içerebilir. Gözünüzün arkasındaki küçük kan damarları yüksek tansiyon nedeniyle zararı gösterebilir. Burada hasar başka bir yerdeki benzer hasara işaret eder.

Doktorunuz kalp ve böbrek sorunlarını tespit etmek için aşağıdaki testleri isteyebilir:

  • kolesterol seviyelerinizi ölçmek için bir kan testi
  • kalbinizin bir görüntüsünü almak için ses dalgaları kullanan bir ekokardiyografi testi
  • kalbinizin elektriksel aktivitesini kaydeden bir elektrokardiyogram testi
  • böbrek fonksiyonunuzu kontrol etmek için kan testi, idrar testi veya ultrason

Tedavi

Eğer prehipertansiyon veya hipertansiyonunuz varsa, doktorunuz kan basıncınızı düşürmeye yaşam tarzı değişiklikleri ile başlamanızı önerecektir. Doktorunuzun önerebileceği yaşam tarzı değişiklikleri şunları içerebilir:

  • günde en az 30 dakika egzersiz yapmak
  • sodyum ve potasyumu düşük ve lif açısından zengin düşük yağlı bir diyet yemek (eğer böbrek sorunlarınız varsa doktorunuzun izni olmadan potasyum alımını arttırmayın)
  • fazla kilolu iseniz kilo vermek
  • sigara içmeyi bırakmak
  • alkol alımınızı kadınsanız günde bir, erkekseniz günde iki içecekle sınırlandırmak
  • stres düzeyinizi azaltmak

Yaşam tarzı değişiklikleri kan basıncı düzeyinizi yeterince düşürmezse, doktorunuz bir veya birkaç antihipertansif ilaç reçete edebilir. En sık kullanılan kan basıncı ilaçları şunlardır:

  • beta blokerler (Lopressor, Toprol XL, Corgard)
  • kalsiyum kanal blokerleri (Norvasc, Cardizem, Adalat)
  • Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri: (Capoten, Zestril, Altace)
  • anjiotensin II reseptör blokerleri (Cozaar, Benicar, Diovan)
  • renin inhibitörleri (Tekturna)

Beklenti

Tek bir ilaç veya ilaç kombinasyonu bulana kadar etkili bir şekilde kan basıncınızı düşürmek için birkaç farklı ilaç denemeniz gerekebilir. Hayatınızın geri kalanında yaşam tarzı değişikliklerini devam ettirmeniz veya hipertansif ilaç almanız gerekebilir. Bazı hastalar kan basıncını düşürmek için ilaç alabilir ve bu düşük basıncı daha sağlıklı bir yaşam tarzıyla sürdürebilir ve tekrar kan basıncı ilacı almaya gerek olmaz.

Ulusal Sağlık Enstitüleri (National Institutes of Health) uyarınca kan basıncınızın kontrol edilebilmesi ve kalp krizi, inme, kalp yetmezliği, göz hasarı ve böbrek hasarı riskinin ciddi olarak azaltılabilmesi veya önlenebilmesi şansı yüksektir (NIH, 2012). Kalbinizde, gözlerinizde veya böbreklerinizde zaten bir hasar varsa tedavi hasarın etkilerinin ciddiyetini azaltabilir.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon