Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Jeneralize Anksiyete Bozukluğu

Healthline 23.5.2014 Elea Carey
Healthline Image Healthline Image

Genel Bakış

Jeneralize anksiyete bozukluğu yani JAB bulunan kişiler sık görülen durumlar ve olaylar hakkında kontrol edilemeyecek endişe duyarlar. Bu duruma kronik anksiyete nevrozu da denir.

JAB normal endişe duygularından farklıdır. Örneğin çoğumuz zaman zaman mali durumumuz hakkında endişe duyarız. Ancak JAB durumu olan bir kişi aylarca her gün birkaç kez mali durumu hakkında kontrol edilemeyen endişe duyabilir. Bu durum endişe edecek bir şey olmadığı zaman ve kişi herhangi bir endişe nedeni olmadığını bildiği zaman bile olabilir.

Ayrıca anksiyete mali konulardan sevilen kişilerin sağlığına veya hava ulaşımının tehlikeleri gibi başka konulara kontrol edilemez şekilde atlayabilir.

Bu aşırı ve gerçekçi olmayan endişe korkutucu olabilir ve ilişkiler ve günlük işlev görmeyi olumsuz etkileyebilir.

Belirtiler

JAB Belirtileri arasında şunlar vardır:

  • konsantre olma zorluğu
  • uyuma zorluğu
  • irritabilite
  • yorgunluk/bitap düşme
  • kas gerginliği
  • tekrarlayan mide ağrıları veya ishal
  • avuç içlerinde terleme
  • titreme
  • hızlı kalp atımı
  • alkol ve/veya ilaç istismarı

JAB'yi Diğer Ruh Sağlığı Sorunlarından Ayırt Etmek

Anksiyete, depresyon ve fobiler dahil bir çok ruh sağlığı probleminin ortak bir belirtisidir. JAB bu durumlardan birkaç şekilde farklıdır.

Depresyon yaşayan kişiler bazen anksiyete hissedebilir. Fobileri olan kişiler belirli bir şeyden endişe duyarlar ama JAB durumu olanlar birkaç farklı konuyla ilgili olarak çok uzun bir süre (altı ay veya daha uzun) endişe duyarlar.

Nedenler ve Riskler

JAB nedenleri ve risk faktörleri şunları içerebilir:

  • ailede anksiyete öyküsü
  • kişisel veya ailede hastalıklar dahil stresli durumlara yakın zamanlı veya uzun süreli maruz kalma
  • aşırı kafein veya tütün kullanımı
  • çocukluk çağı istismarı yaşamış olması

Mayo Clinic uyarınca kadınlarda JAB yaşama olasılığı erkeklerin iki katıdır (Mayo, 2011).

Tanı

JAB'ye doktorunuzun yapabileceği bir ruh sağlığı taramasıyla tanı konur. Kendisi size endişeleriniz hakkında bunları ne süredir yaşadığınız dahil olmak üzere sorular soracaktır. Önce dahiliye doktoruna giderseniz sizi bir psikolog veya psikiyatrist gibi bir ruh sağlığı uzmanına gönderebilir.

Ayrıca belirtilerinizin nedeni olan altta yatan bir hastalık veya madde istismarı problemi olup olmadığını belirlemek için tıbbi testler yapılabilir. Mayo Clinic, uyarınca anksiyete gastroözofageal reflü hastalığı (GERH), tiroid bozuklukları, kalp hastalığı ve menapozla ilişkili olabilir (Mayo, 2011).

Doktor endişenizin nedeninin bir tıbbi durum veya madde istismarı problemi olduğundan şüphelenirse çeşitli testler yapabilir. Bunlar arasında şunlar olabilir:

  • kan testleri-hormon seviyelerini kontrol etmek için (tiroid bozuklukları)
  • idrar testleri-madde istismarını kontrol etmek için
  • gastrik reflü testleri (Sindirim sisteminizin röntgeni özofagusunuza bakmak için endoskopi işlemi)-GERH kontrolü yapmak için
  • Röntgenler ve efor testleri (siz egzersiz yaparken kalp işlevinizi izlemek için)-kalp durumunuzu kontrol etmek için

Tedavi

Kognitif Davranışsal Tedavi

Burada bir ruh sağlığı danışmanıyla düzenli olarak konuşmak üzere buluşulur. Amaç düşüncenizi ve davranışlarınızı değiştirmektir. Bu yaklaşım birçok hastada kalıcı değişiklik elde etmekte başarılı olmuştur.

Terapi seanslarında endişe düşüncelerinizi tanımayı ve kontrol etmeyi öğreneceksiniz. Terapistiniz ayrıca sizi rahatsız eden düşünceler ortaya çıktığında kendinizi sakinleştirmenizi öğretecek.

Doktorlar JAB tedavi etmek için terapiyle birlikte sıklıkla ilaçlar yazarlar.

İlaçlar

JAB'yi hem kısa dönemde hem daha uzun dönemde tedavi etmek için çeşitli türlerde ilaçlar kullanılır.

Kısa dönemli ilaçlar anksiyetenin kas gerginliği ve mide krampları gibi fiziksel belirtilerinden bazılarını rahatlatır. Bunlara anti anksiyete ilaçları denir. Bazı sık kullanılan anti anksiyete ilaçları şunlardır:

  • alprazolam (Xanax)
  • klonazepam (Klonopin)
  • lorazepam (Ativan)
  • buspiron (Buspar)

Anti anksiyete ilaçları alışkanlık yapabilir. Uzun süreler alınmaları amaçlanmamıştır.

Antidepresanlar denilen ilaçlar uzun dönemli tedavide işe yararlar. Bazı sık kullanılan antidepresanlar şunlardır:

  • sitalopram (Celexa)
  • esitalopram (Lexapro)
  • fluoksetin (Prozac, Prozac Weekly, Sarafem)
  • fluvoksamin (Luvox, Luvox CR)
  • paroksetin (Paxil, Paxil CR, Pexeva)
  • sertralin (Zoloft)
  • venlafaksin (Effexor XR)
  • desvenlafaksin (Pristiq)
  • duloksetin (Cymbalta)
  • bupropion (Wellbutrin, Wellbutrin SR, Wellbutrin XL)

Bu ilaçların çalışmaya başlaması birkaç hafta sürebilir. Ayrıca ağız kuruluğu ve bulantı gibi yan etkileri olabilir ve bunlar bazı kişileri ilaçları kesecek kadar rahat hissettirebilir.

Antidepresanlarla tedavi başlandığında genç yetişkinlerde intihar düşüncelerinin düşük oranda olsa da oluşması ve artması da bilinmektedir. Antidepresanlar alıyorsanız doktorunuzla yakın irtibat halinde kalın. Sizi rahatsız eden herhangi bir duygudurum veya düşünce değişikliğini mutlaka bildirin.

Doktorunuz hem anti anksiyete ilacı hem antidepresan yazabilir. Bu durumda antidepresanınız çalışmaya başlayıncaya kadar anti anksiyete ilacınızı birkaç hafta boyunca veya sadece gerektiğinde almanız muhtemeldir.

Yaşam Tarzı

Çoğu kişi aşağıdakileri içerebilen bazı yaşam tarzı alışkanlıkları ile rahatlayabilir:

  • düzenli egzersiz, sağlıklı diyet ve bol uyku
  • yoga ve meditasyon
  • kafein ve diyet hapları ve kafein hapları gibi bazı reçetesiz ilaçlar gibi uyarıcılardan kaçınmak
  • sevdiğiniz bir arkadaş, eş veya aile üyesiyle korku ve endişelerinizi konuşmak

Alkol ve Anksiyete

Alkol içmek sizi hemen daha az gergin hissettirebilir. Bu nedenle anksiyetesi olan bir çok kişi kendisini daha iyi hissetmek için alkol kullanmaya başlar. Ancak, Amerikan Anksiyete ve Depresyon Derneği (Anxiety and Depression Association of America) "alkol birkaç saat sonra veya sonraki gün anksiyete gerginlik veya depresyonu arttırabilir. Orta düzeyde alkol bile kişinin duygudurum ve anksiyete seviyesini etkileyebilir" uyarısını yapmaktadır (ADAA, 2011).

İçki içmenizin günlük işlevlerinizi olumsuz etkilediğini saptarsanız doktorunuzla konuşun. Ayrıca Adsız Alkolikler (Alcoholics Anonymous) (AA) yoluyla içki içmeyi bırakmak konusunda ücretsiz destek bulabilirsiniz.

Beklenti

Çoğu kişi JAB ile tedavi, ilaç ve yaşam tarzı değişikliklerinin bir kombinasyonuyla başa çıkılabilir.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon