Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Kimyasal Yanıklar

Healthline 23.5.2014 Elly Dock and Jennifer Nelson
Healthline Image © Kimyasal Yanıklar Healthline Image

Genel Bakış

Kimyasal yanıklar cilt veya gözler asitler veya bazlar (alkali) gibi irritanlarla temas ettiğinde oluşur.

Cilde temas eden kimyasallar cilt üzerinde veya vücut içinde bir reaksiyona neden olabilir. Kimyasallar eğer yutulursa kimyasal yanıklar iç organları etkileyebilir.

Eğer biri bir kimyasalı yutarsa, ağzı hemen kesikler veya yanıklar için kontrol edin. Yardım için yerel zehir kontrol merkezini arayın veya en yakın acil servise gidin. Bir zehir kontrol uzmanı talimat vermedikçe ağızdan herhangi bir şey vermeyin.

Nedenler

Çoğu kimyasal yanığın nedeni asitler veya bazlarla temastır. Güçlü asitler şiddetli yanıklara neden olabilir. Asitler ve bazların neden olduğu kimyasal yanıklara kostik yanıklar da denir. Kimyasalların neden olduğu yanıklar okulda, işte, evde veya kimyasal malzemelerle çalışılan herhangi bir yerde olabilir. Kimyasal yanıklara en sık neden olan ürünler arasında verilenlerle sınırlı olmamak üzere şunlar vardır:

  • araba aküsü asidi
  • temizlik ürünleri
  • çamaşır suyu
  • amonyak
  • protez temizleyiciler
  • diş beyazlatma ürünleri
  • havuz klorlama ürünleri

Riskler

Kimyasal yanık için en fazla risk altında olan kişiler arasında kimyasalları uygun şekilde kullanamayabileceklerinden bebekler, yaşlılar ve engelliler vardır. Kimyasal yanıklar işte veya okulda kimyasalları kullanırken uygun güvenlik önlemlerini izlememe veya bir kazanın sonucu olabilir. Mobilitesi azalmış olan kişiler yardım veya rehberlik olmadan asitler veya başka kimyasallarla çalışıyorlarsa kimyasal yanık riski artmış olabilir.

Belirtiler

Kimyasal yanıkların belirtileri yanığın nasıl olduğuna bağlı olarak değişebilir. Yutulan bir kimyasal nedeniyle oluşan yanıklar cilt üzerinde oluşan yanıklardan farklı tedavi edilecektir. Bir kimyasal yanığın belirtileri aşağıdaki faktörlerden bazılarına bağlı olabilir.

  • kimyasalla temas süresi
  • kimyasalın yutulup yutulmadığı veya solunup solunmadığı
  • cildin temas sırasında sağlam olup olmadığı (açık kesi veya yara yok)
  • temasın yeri
  • kullanılan kimyasal miktarı
  • kimyasalın konsantrasyonu
  • kimyasalın gücü
  • kimyasalın gaz, sıvı veya katı olması

Örneğin kimyasal alkaliyse ve yutulmuşsa midenin iç kısmında yanıklara neden olur ve bu durum diğer kimyasal yanıklardan farklı belirtilere yol açabilir. Genel olarak kimyasal yanıklarla ilişkili sık görülen belirtiler arasında şunlar vardır:

  • siyah veya ölü cilt (temel olarak asit nedenli kimyasal yanıklarla görülür)
  • etkilenen bölgede tahriş, kızarıklık veya yanma
  • etkilenen bölgede uyuşukluk veya ağrı
  • kimyasallar göze temas ettiyse görme değişiklikleri veya kaybı

Kimyasal yutulmuşsa aşağıdaki belirtilerden bazıları oluşabilir:

  • düzensiz kalp atımı
  • baş ağrısı
  • düşük kan basıncı
  • kalp krizi
  • nefes darlığı veya öksürük
  • nöbetler
  • kendini zayıf hissetme veya baş dönmesi
  • kas seğirmeleri

Tanı ve Sınıflandırma

Doktorlar yanıkları, yaralanmanın genişliği ve yanığın kendisinin derinliğine göre sınıflar. Yanık sınıflandırma derinlikleri son zamanlarda değişmiştir. Cildin üst tabakasındaki (epidermis) hasara yüzeysel yanık denir (daha önce birinci derece yanık deniyordu). Cildin ikinci tabakasında (dermis) hasara kısmi kalınlıkta veya dermal hasar denir (daha önce ikinci derece yanık deniyordu) ve cildin üçüncü tabakasında (subkütan doku) hasara tam kalınlıkta hasar denir (daha önce üçüncü derece yanık deniyordu).

Doktorunuz birkaç faktöre bağlı olarak tanı koyabilir. Bunlar arasında şunlar olabilir:

  • etkilenen bölgedeki ağrı seviyesi
  • etkilenen bölgedeki hasar miktarı
  • yanığın derinliği
  • olası enfeksiyon bulguları
  • mevcut şişlik miktarı

Tedavi

Mümkünse, kimyasal yanıklara hemen ilk yardım sağlanmalıdır. Bunlar arasında yanığa neden olan kimyasalı gidermek ve cildi akan su altında 10 - 20 dakika yıkamak vardır. Eğer yanık gözlerde olduysa acil yardım istemeden önce en az yirmi dakika sürekli yıkayın.

Kimyasalla kontamine olmuş herhangi bir giysi veya mücevheri çıkarın. Yanık bölgeyi mümkünse kuru bir steril sargı bezi veya temiz bir bezle sarın. Yanık yüzeyselse, reçetesiz bir ağrı kesici alın. Yanık daha ciddiyse, en yakın acil servise gidin.

Eğer kişide şok veya sığ solunum bulguları varsa, yanık 7,5 cm'den büyükse veya gözler, eller, ayaklar, kasık, kalçalar veya diz gibi büyük bir eklemin üzerinde olduysa veya ağrı reçetesiz ağrı kesicilerle geçmiyorsa hemen acil servise gidin.

Durumunuzun şiddetine bağlı olarak doktorunuz yanığı antibiyotik tedavisi, kaşıntı önleyici ilaç, debridman (kir ve ölü dokuyu temizlemek veya çıkarmak), cilt grefti (vücudun başka bir kısmından sağlıklı cildi iyileşmeyi arttırmak üzere yanık bölgesine tutturmak), özel bandajlar ve damar içinden sıvılardan oluşan yanık yarası bakımı sağlayarak tedavi edebilir.

Doktorunuz yanık yaranız için yanığın şiddetine bağlı olarak ayaktan veya hastanede yatarak bir takip planı önerebilir.

Şiddetli Yanıklar İçin

Yanık rehabilitasyon programları şiddetli yanmış kişileri aşağıdaki tedavilerden bazılarını sağlayarak tedavi edebilir:

  • cilt değiştirme
  • ağrı yönetimi
  • kozmetik cerrahi
  • mesleki tedavi (işlemleri değiştirip uyum sağlamayı öğrendiğiniz tedavi)
  • danışmanlık
  • hasta eğitimi

Uzun Dönem

Bir kimyasal yanık yaralanmasının sonucu iki faktörden etkilenir: yanıktan zarar görmüş vücut miktarı ve yanan kişinin yaşı. Şiddetli kimyasal yanık hasarında doktorunuz bir uzman yanık merkezinde tedavi almanızı önerebilir. Doğru tedavi ve rehabilitasyon programıyla kişilerin genellikle iyileşme şansı iyidir.

Sonucunuz kimyasal yanığınızın genel şiddetine bağlı olabilir. Şiddetli kimyasal yanık yaşayan kişilerde şekil bozukluğu, hareket kaybı, uzuv kaybı, enfeksiyonlar, nedbe dokusu oluşması, kas ve doku hasarı, depresyon, geçmiş sıkıntılı dönemleri hatırlama ve kabuslar olabilir.

Önleme

Kimyasal yanıkları evde, işte, kimyasalların kullanıldığı herhangi başka bir yerde güvenli davranışlar ve güvenlik önlemleri kullanarak önleyebilirsiniz. Bu eylemler ve önlemler arasında şunlar vardır:

  • kimyasalları çocukların erişemeyeceği yerde tutmak
  • kimyasalları kullandıktan sonra uygun ve güvenli bir şekilde saklamak
  • kimyasalları iyi havalandırılmış bir bölgede kullanmak
  • kimyasalları uyarı etiketleri olan orijinal kaplarında bırakmak
  • kimyasalların kullanılmasından kaçınmak
  • kimyasalları başka kimyasallarla karıştırmaktan kaçınmak
  • kimyasalları sadece koruyucu kaplarda satın almak
  • kimyasalları yiyecek ve içeceklerden uzak tutmak
  • kimyasalları kullanırken koruyucu malzeme ve giysiler kullanmak
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon