Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Kuduz

Healthline 23.5.2014 Shannon Johnson
Healthline Image © Kuduz Healthline Image

Genel Bakış

Kuduz kelimesi muhtemelen aklınıza ağzı köpürmüş kızgın bir hayvanı getirmektedir. Malesef enfekte bir hayvanla karşılaşma ağrılı ve yaşamı tehdit edici bir duruma ve hatta ölüme neden olabilir. Dünya Sağlık Örgütü uyarınca dünya çapında her yıl 55.000'den fazla kişi kuduzdan ölür ( DSÖ ). Bunların çoğu yani şaşırtıcı bir şekilde yüzde 99'u bir kuduz köpek tarafından ısırılmıştır.

Kuduzun nedeni merkez sinir sistemini etkileyen bir virüstür. Ev tipi köpekler, kediler ve tavşanlar ve ayrıca kokarcalar, rakunlar ve yarasalar gibi vahşi hayvanlar virüsü ısırma ve /veya çizik yoluyla insanlara aktarabilir. Virüsle savaşmanın temeli hızlı tepkidir. Belirtiler göstermeye başladıktan sonra kuduz aşısı kısa sürede yapılmazsa ölüm yakındır.

Tipler

Kızgın kuduz

Enfekte kişiler hiperaktif ve heyecanlı olacak, tuhaf davranışlar gösterecek, halüsinasyonları olacak, sudan korkacak ve hipersalivasyon (artmış tükürük üretimi) bulunacaktır.

Paralitik Kuduz

Bu kuduz türünün başlaması daha uzun sürer ama etkiler aynı derecede şiddetlidir. Enfekte hastalar yavaşça felçli hale gelir ve zamanla komaya girip ölürler. Dünya Sağlık Örgütü uyarınca kuduz vakalarının yüzde 30'u paralitiktir ( DSÖ ).

Belirtiler

Kuduzun başlangıcı şunlarladır:

  • ateş
  • kas zayıflığı
  • karıncalanma
  • ısırık bölgesinde yanma

Virüs merkez sinir sisteminize saldırmaya devam ettikçe şu belirtiler görünür:

  • uykusuzluk
  • anksiyete
  • konfüzyon
  • kısmi felç
  • ajitasyon
  • halüsinasyonlar
  • aşırı tükürük üretimi
  • yutma zorlukları
  • sudan korkma

Bulaşma

Kuduz hayvanlar virüsü başka hayvanlara ve insanlara bir ısırma sonrasında tükürük veya bir çizik yoluyla iletirler. Ancak müköz membranlar veya açık bir yarayla herhangi bir temas da virüsü yayabilir. Bu virüsün yayılmasının tamamen hayvandan insana olduğu düşünülür. İnsandan insana virüs yayılması çok nadir olsa da kornea nakli sonrasında bildirilen birkaç vaka vardır.

Bir kişi ısırıldıktan sonra virüs sinirlerinden beynine yayılır. Baş ve boyundaki ısırık veya çiziklerin ilk travmanın konumu nedeniyle beyin ve omurilik tutulumunu hızlandırdığının düşünüldüğünü bilmek önemlidir. Boynunuzdan ısırılırsanız mümkün olduğunca kısa süre içinde yardım isteyin. Isırık ile belirtilerin başlaması arasındaki süreye kuluçka dönemi denir. Kuluçka dönemi birkaç günden birkaç yıla kadar sürebilir. Bir ısırıktan sonra kuduz virüsü sinir hücreleri yoluyla beyne gider. Beyne geldiğinde virüs hızla çoğalır. Bu aktivite beyin ve omurilikte şiddetli enflamasyona neden olur ve kişinin durumu sonra hızla bozulup kişi ölür.

Hastalığı Yayabilen Hayvanlar

Hem vahşi hem evcil hayvanlar kuduz virüsünü yayabilir. Aşağıdaki hayvanlar insanlarda kuduz enfeksiyonunun ana kaynaklarıdır:

  • kediler
  • inekler
  • köpekler
  • gelincikler
  • keçiler
  • atlar
  • tavşanlar
  • yarasalar
  • kunduzlar
  • kır kurtları
  • tilkiler
  • maymunlar
  • rakunlar
  • kokarcalar
  • dağ sıçanları

Riskler

Çoğu kişi için kuduza yakalanma riski nispeten düşüktür. Ancak riskinizi arttırabilecek bazı durumlar mevcuttur ve bunlar arasından şunlar sayılabilir:

  • Yarasaların bulunduğu bir bölgede yaşamak
  • Gelişmekte olan ülkelere seyahat
  • Vahşi hayvanlara daha fazla maruz kalınan ve aşılar ve immünglobülin koruyucu tedavisine erişimin olmadığı veya çok az olduğu kırsal bir bölgede yaşamak
  • Sık sık kamp yapıp vahşi hayvanlara maruz kalmak
  • 15 yaş altında olmak (kuduz en sık bu yaş grubunda görülür)

Dünya çapında çoğu kuduz vakasından köpekler sorumlu olsada yarasalar ABD ve Kanada'daki çoğu kuduzdan ölümün nedenidir.

Tanı

Kuduz enfeksiyonunun erken dönemlerini saptamak için bir test yoktur. Belirtiler başladıktan sonra bir kan veya doku testi bir doktorun sizde bu hastalığın olup olmadığını belirlemesinde yardımcı olur. Eğer bir vahşi hayvan tarafından ısırıldıysanız, doktorlar tipik olarak belirtiler başlamadan enfeksiyonu durdurmak üzere bir koruyucu kuduz aşısı uygularlar.

Tedavi

Kuduz virüsüne maruz kaldıktan sonra enfeksiyonun başlamasını önlemek için bir dizi enjeksiyon yapılabilir. Enfeksiyonla savaşmanız için size anında bir kuduz antikoru dozu veren kuduz immünglobülini virüsün yerleşmesini önlemeye yardımcı olur. Sonra kuduz aşısını yaptırmak hastalığı önlemenin temelidir. Kuduz aşısı 14 gün içinde beş enjeksiyonluk bir dizi halinde verilir.

Hayvan kontrol bölümü muhtemelen kuduz testi yapılabilmesi için sizi ısıran hayvanı bulmaya çalışacaktır. Eğer hayvan kuduz değilse bir sürü kuduz aşısı olmaktan kurtulabilirsiniz. Ancak hayvan bulunamazsa yapılacak en akıllı şey koruyucu aşıları yaptırmaktır.

Bir kuduz aşısını bir hayvan ısırdıktan sonra mümkün olduğunca kısa süre içinde yaptırmak enfeksiyonu önlemenin en iyi yoludur. Doktorlar yaranızı su ve sabun, deterjan veya iyotla en az 15 dakika yıkayarak temizler. Sonra kuduz aşısı yapılacaktır. Aşağıda olası bir kuduz enfeksiyonu için Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği tedavi vardır ( DSÖ ):

Maruz Kalma Tipi

Maruz Kalma Sonrası Eylemler

Enfekte hayvanlara dokunma veya besleme, açık olmayan cildin yalanması

Yok

Çıplak cildin dişler arasına alınması, küçük çizikler/abrazyonlar, kanama yok

Anında aşılama, yaranın yerel tedavisi

Yüzeysel ısırıklar veya açık cildin yalanması, yarasalara maruz kalma

Hemen aşılanma, kuduz immünoglobulin ve yerel tedavi

Kuduz Tedavisinin Yan Etkileri

Kuduz aşısı ve/veya immünoglobulin aşağıdakiler dahil bazı yan etkilere yol açabilir:

  • enjeksiyon bölgesinde ağrı, şişlik veya kaşıntı
  • baş ağrısı
  • bulantı
  • mide ağrısı
  • kas ağrıları
  • baş dönmesi

Önleme

Aşağıda kuduza yakalanmanızı önlemeye yardımcı olacak bazı basit önlemler vardır:

  • Evcil hayvanlarınızı aşılayın.
  • Evcil hayvanlarınızı dışarıda gezmeye bırakmayın.
  • Sahipsiz hayvanları hayvan kontrol bölümüne bildirin.
  • Vahşi hayvanlarla temastan kaçının.
  • Yarasaların yaşam alanlarına veya eviniz yakınındaki başka yapılara girmesini önleyin.
  • Gelişmekte olan ülkelere seyahat etmeden, hayvanlarla yakından çalışmadan veya kuduz virüsünü kullanan bir laboratuvarda çalışmadan önce kuduz aşısı yaptırın.
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon