Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Malarya (Sıtma)

Healthline 23.5.2014 Darla Burke
Healthline Image © Malarya (Sıtma) Healthline Image

Genel Bakış

Malarya yaşamı tehdit edici bir hastalıktır. Tipik olarak enfekte bir Anofel sivrisineğinin ısırığıyla geçer. Plasmodium parazitini enfekte sivrisinekler taşır Bu sivrisinek sizi ısırdığında parazit kan akımınıza bırakılır.

Parazitler vücudunuza girdikten sonra karaciğere gidip burada olgunlaşır. Birkaç gün sonra olgun parazitler kan akımına girer ve alyuvarları enfekte etmeye başlar. 48-72 saat içinde alyuvarlar içindeki parazitler çoğalıp enfekte hücrelerin patlayıp açılmasına neden olur. Parazitler alyuvarları enfekte etmeye devam eder ve sonuçta 2 ile 3 günlük döngülerle ortaya çıkan belirtilerle sonuçlanır.

Malarya tipik olarak parazitlerin yaşayabildiği tropik ve subtropik iklimlerde (örneğin Afrika) bulunur. Dünya Sağlık Örgütü her yıl 300 ile 500 milyon malarya vakasına tanı konduğunu tahmin eder (DSÖ). Hastalık yılda 1 milyon kişiyi öldürür. Amerika Birleşik Devletleri'nde Hastalık Kontrolü ve Önleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention) her yıl 1.500 malarya vakasının bildirildiğini belirtmektedir (CDC). Çoğu malarya vakası malaryanın daha sık olduğu ülkeleri ziyaret eden kişilerde gelişir.

Nedenler

Malarya Plasmodium paraziti ile enfekte bir sivrisinek sizi ısırdığında oluşabilir. Ayrıca enfekte bir anne hastalığı bebeğine doğumda geçirebilir. Buna konjenital malarya denir. Malarya kanla bulaştığından şu şekillerde bulaştırılabilir:

  • organ nakli
  • transfüzyon
  • iğneler veya şırıngaların paylaşılan kullanımı

Belirtiler

Malarya belirtileri tipik olarak enfeksiyondan sonra 10 gün ila dört hafta içinde gelişir. Bazı hastalarda belirtiler birkaç ay gelişmeyebilir. Bazı malarya parazitleri vücuda girip uzun süre uyuyor durumda kalabilir. Malaryanın sık görülen belirtileri arasında şunlar vardır:

  • orta derece ila şiddetli titreyerek üşümeler
  • yüksek ateş
  • belirgin terleme
  • baş ağrısı
  • bulantı
  • kusma
  • ishal
  • anemi
  • kas ağrısı
  • havaleler
  • koma
  • kanlı dışkı

Tanı

Malarya tanısı doktorunuz tarafından konur. Randevunuz sırasında doktorunuz tropik iklimlere herhangi bir yakın zamanlı seyahat dahil sağlık öykünüzü gözden geçirir. Doktorunuz ayrıca bir fizik muayene yapacaktır. Doktorunuz karaciğer veya dalağınızın büyüyüp büyümediğini belirleyebilir. Malarya belirtileriniz varsa doktorunuz tanıyı doğrulamak için ek kan testleri isteyebilir. Bu testler şunları gösterir:

  • sizde malarya olup olmadığını
  • ne tür malarya olduğunu
  • enfeksiyonunuzun belirli ilaç tiplerine dirençli bir parazit nedeniyle oluşup oluşmadığını
  • hastalığınızın anemiye neden olup olmadığını
  • hastalığınızın yaşamsal organlarınızı etkileyip etkilemediğini

Komplikasyonlar

Malarya ölümle sonuçlanabilen çeşitli yaşamı tehdit edici komplikasyonlara neden olabilir. Şunlar oluşabilir:

  • beyinde kan damarlarında şişme (serebral malarya)
  • solunum problemlerine neden olacak şekilde akciğerlerde sıvı birikimi (pulmoner ödem)
  • organ yetmezliği (böbrekler, karaciğer veya dalak)
  • alyuvarların harabiyeti nedeniyle anemi
  • düşük kan şekeri

Tedavi

Malarya yaşamı tehdit edici bir durumdur. Hastalığın tedavisi tipik olarak hastanede yapılır. Doktorunuz sizdeki parazit tipine bağlı olarak ilaçlar yazar. Bazı durumlarda yazılan ilaç etkili olmayacaktır. İlaca dirençli parazitler bildirilmiştir. Bu parazitler birçok ilacı etkisiz hale getirir. Böyle bir durumda doktorunuzun ilaç değiştirmesi veya durumunuzu tedavi etmek için birden fazla ilaç kullanması gerekecektir.

Uzun Dönem

Tedavi alan malarya hastalarında tipik olarak uzun dönemli beklenti iyidir. Malarya nedeniyle komplikasyon oluşursa sonuçlar o kadar iyi olmayabilir. Beyinde kan damarlarında şişmeye neden olan serebral malarya beyin hasarına yol açabilir. İlaca dirençli parazitlerin olduğu hastalarda uzun dönemli beklenti iyi olmayabilir. Bu hastalarda malarya tekrarlayabilir. Bu durum ek sağlık komplikasyonlarına neden olabilir.

Önleme

Malaryayı önlemek için bir aşı yoktur. Malaryanın sık olduğu bir bölgeyi seyahat ediyorsanız doktorunuzla konuşun. Kendisi size hastalığı önlemek için ilaçlar yazabilir. Bu ilaçlar hastalığı tedavi etmek için kullanılanlarla aynıdır ve seyahatinizden önce, seyahatiniz sırasında veya sonrasında alınabilir.

Ayrıca seyahat sırasında ekstra önlemler almak isteyebilirsiniz. Bir cibinlik altında uyumak enfekte bir sivrisinek tarafından ısırılmayı önleyebilir. Cildinizi DEET içeren böcek spreyleriyle örtmek de enfeksiyonu önlemeye yardımcı olabilir.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon