Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Multipl Skleroz (MS) Risk Faktörleri

Healthline 23.5.2014 June Halper, MSN, APN-C, FAAN, MSCN
Healthline Image © Multipl Skleroz (MS) Risk Faktörleri Healthline Image

Irk/Sülale

Multipl skleroza neden olan çevresel risk faktörleri olmasa da olası tetikler hakkında birçok bilinen gerçek vardır. Dünya çapında 2.5 milyona kadar kişiyi etkiler ancak tam anlaşılmayan nedenlerle prevalansı coğrafi bölgeye göre büyük ölçüde değişkenlik gösterir. En sık olarak beyaz ırk veya Kuzey Avrupa kökenli insanlarda görülür.

MS en sık Vikingler veya diğer Kuzey Avrupa kavimlerinin yerleştiği veya ziyaret ettiği bölgelerde görülür. Avrupa, Kuzey Amerika, Güney Afrika, bazı Akdeniz bölgelerindeki ülkelerde, Avustralya ve Yeni Zelanda'da MS'li birçok kişi varken hastalık Asya, Afrika ve tropik ülkelerde nispeten nadirdir. Açıkça dünyanın ılımlı iklimlerini tercih etmektedir.

Göç çalışmaları da MS risk faktörleri bilgimizi arttırmıştır. Yüksek riskten düşük riskli bölgelere göçenler (örneğin ılımlı iklimlerden tropik iklimlere) bu sırada en az 15 yaşındalarsa doğum yerlerinin riskine sahip olmaya devam etmektedirler. Daha genç bir yaşta göçenlerinse bu kişilerin düşük riskli bölgenin korumasından faydalanabildikleri düşünülmektedir.

Araştırmacılar MS nedeninin coğrafi değişiklik paternlerini açıklamak için hem enfeksiyöz olan hem olmayan ajanları incelemişlerdir. Örneğin güneş ışığı ve vitamin D de incelenmiştir. Doğum yerindeki ortalama yıllık güneş ışığı süresinin ve ortalama Aralık günlük solar radyasyonunun MS varlığıyla güçlü korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca daha şiddetli güneşin MS'in oluşmasını etkileyebileceği teorisi vardır. Ancak bu teoriyi inceleyen çalışmaların hiçbiri yüksek şiddette güneş ışığının MS'e neden olduğunu gösterememiştir. Bunlar sadece MS gelişimine katkıda bulunan tüm diğer faktörlerle birlikte yorumlanması gereken ilişkilendirme çalışmalarıdır.

Enfeksiyöz Ajanların Rolü

Araştırmacılar MS tetiklenmesinde bakteriler ve virüsler de dahil enfeksiyöz ajanların rolünü de incelemiştir. Çalışmalar Epstein Barr virüsü enfeksiyonu geçirenlerde geçirmeyenlere göre MS geliştirme riskinin yaklaşık 10 kat olduğunu göstermiştir. Risk klinik mononükleoz gelişenlerde yaklaşık 20 katına çıkar.

Genetik Faktörler

MS nedeni bilinmese de coğrafi konular ve enfeksiyöz ajanlarla birlikte genetik faktörler araştırılmaktadır. MS'de genetik yatkınlık hakkında bilgi birçok çalışmadan elde edilmiştir. MS'in eş yumurta olmayan ikizlerde eş yumurta ikizlerine göre daha nadir görüldüğü saptanmıştır. Hastalığa yatkınlığı açıklama olasılığı olabilecek başka genler izole edilmiştir. Bu genler halen dünya çapında çalışılmaktadır. Genler hastalığın ilerlemesinde de bir rol oynayabilir. Örneğin bir kişinin myelini tamir etme ve aksonlarını koruma kapasitesi genetik olarak belirleniyor olabilir.

Cinsiyet

Son olarak, MS risk faktörlerini belirlerken cinsiyetle ilgili konular oldukça önemlidir. Çalışmalar MS gelişmesinin erkeklere göre kadınlarda daha olası olduğunu göstermiştir. Başka çalışmalar örneğin adet döngüsü sırasında ve bir çocuk doğurduktan sonra (postpartum dönem) oluşabilecek hormonal değişikliklerin hastalığın akut nüksleriyle bağlantılı olabileceğini göstermiştir.

Bazı araştırmacılar uzun dönemde erkeklerde sonucun kadınlardaki kadar iyi olmadığı sonucuna varsa da daha yakın zamanlı bir çalışma erkeklerde ilerlemenin (kötüleşme) daha hızlı olmasına rağmen sonuçta her iki cinste aynı yaşta bir miktar maluliyet olduğunu göstermiştir.

Son olarak, bazı araştırmacılar başlama yaşının çok daha erken olduğu kişilerde prognozun daha iyi olabildiğini ve yaşamlarında daha geç tanı konan kişilerde zaman içinde durumun o kadar iyi olmadığını düşündürmüştür. Bunların nedeni açık değildir ve daha fazla araştırma gereklidir.

Daha Fazla MS Kaynağı

  • MS Tanısı Nasıl Konur?
  • MS Relapsları ve İlerlemesini Takip Etme
  • Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
  • MS ile Nasıl Sağlıklı Kalabilirim?
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon