Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Serebral Palsi

Healthline 23.5.2014 Verneda Lights and Jennifer Nelson
Healthline Image © Serebral Palsi Healthline Image

Genel Bakış

Serebral Palsi bir kas hareketi ve koordinasyonu bozukluğudur. Doğumdan önce veya bebeklik sırasında çocuğun beynine zarar veren bir durum sonucunda oluşur. Beynin vücut hareketlerini kontrol eden kısmını etkiler. Serebral palsisi olan kişilerde nöbetler, azalmış öğrenme yeteneği ve işitme, görme ve düşünme problemleri gibi başka problemler olabilir. Serebral palsi için tam bir tedavi yoktur ama erken tanı ve tedavi yaşam kalitesini büyük ölçüde düzeltebilir.

Nedenler

Prematüre bebeklerde serebral palsi riski biraz daha yüksektir. Bebekliğin erken döneminde serebral palsi nedenleri arasında şunlar vardır:

  • düşük oksijen düzeyleri (hipoksi)
  • şiddetli sarılık
  • ensefalit, menenjit ve herpes simpleks enfeksiyonu gibi beyin enfeksiyonları
  • beyin kanaması (beyin içine kanama)
  • kafa travması (kazalar, düşme veya çocuk istismarı nedeniyle)
  • rubella (kızamıkçık) gibi annenin enfeksiyonları

Tipler

Serebral palsi tipleri şunlardır:

  • spastik : serebral palsinin en sık görülen tipidir; refleksler aşırıdır ve kas hareketi serttir
  • diskinetik : diskinetik serebral palsi iki kategoriye bölünür. İstemsiz, yavaş, kıvranır gibi hareketlerle görülen atetoid serebral palsi ve vücut hareketlerinin uzuv hareketlerinden daha fazla etkilendiği ve bu nedenle bükülü bir postürle sonuçlanan distonik serebral palsi
  • ataksik: istemli kas hareketleri iyi koordine değildir
  • hipotonik : kas tonusu azalmış veya gevşektir
  • karışık: yukarıda verilen belirtilerin kombinasyonları

Belirtiler

Serebral palsi belirtileri tipe göre değişir ve hafiften şiddetliye kadar değişebilir. En sık görülen belirtiler arasında baş kontrolü, yuvarlanma ve oturma gibi gelişimsel referans noktalarında gecikme vardır. Bazı bebeklerde normalde 6 aylıktan sonra kaybolan şaşırma refleksi gibi bebek refleksleri devam eder. Küçük çocuklarda normalde 18 aydan önce sağ veya sol "el tercihi" gelişebilir. Bu durum diğer eli uygun bir şekilde kullanamamayla ilişkili bir probleme işaret edebilir. Anormal kas tonusuna çok sık rastlanır. Zeka geriliği ve nöbetler de serebral palsili kişilerde görülebilir.

Serebral palsi olan çocuklarda konuşma, işitme ve görme problemleri ve ayrıca mesane ve bağırsaklarla ilgili problemler olabilir.

Spastik Serebral Palsi

Spastik serebral palside kaslar çok sıkıdır ve zamanla kötüleşebilir. Bu sıkılık eklem esnekliğinde azalmaya neden olur. Bu belirtinin olduğu kişilerde anormal bir yürüme postürü olacaktır. Örneğin dizler dokunuyor veya çapraz durumda olabilir, kollar yanlara sıkıca getirilmiş olabilir ve bacaklarda makas gibi hareket olabilir. Çocuklar ayak parmakları üzerinde yürüyebilirler. Kas zayıflığı veya paralizi de bulunabilir. Belirtiler vücudun bir tarafını, bir kolu, bir bacağı veya her iki kol ve bacağı etkileyebilir.

Diğer Serebral Palsi Tipleri

Diğer serebral palsi tiplerinin belirtileri arasında gevşek kas tonusu ve kas koordinasyonu bulunmaması da olabilir. Titremeler veya dengesiz yürüme de sıktır. Serebral palsisi olan kişilerde konuşma, çiğneme ve yutma problemleri, ağızdan salya akması ve düzensiz solunum olabilir.

Sınıflandırma

Serebral palsi Gros Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi (GMFCS) uyarınca sınıflandırılır. GMFCS, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Avrupa'da Serebral Palsi Taraması (Surveillance of Cerebral Palsy in Europe) (SCPE) tarafından serebral palsili bir hastanın fiziksel yeteneklerini belirlemekte evrensel bir standart olarak geliştirilmiştir. GMFCS çocuğun sınırlamaları yerine neler yapabileceğine odaklanır. GMFCS'nin beş seviyesi vardır ve yaşa spesifiktir. Aşağıdaki yetenekler vurgulanır:

  • oturma yeteneği
  • hareket ve mobilite kapasitesi
  • bağımsızlığın takibi
  • adaptif teknoloji kullanımı

GMFCS'nin azalan mobiliteyle artan beş seviyesi vardır. Beş GMFCS seviyesi şöyledir:

Seviye I

  • sınırlamasız yürüyebiliyor

Seviye II

  • uzun mesafeler yürüyebiliyor ama koşamıyor ve zıplayamıyor
  • ilk yürümeyi öğrenirken yürüme yardımcıları gibi yardımcı cihazlar gerektirebilir
  • ev dışında bir tekerlekli sandalye gerektirebilir

Seviye III

  • az destekle oturabiliyor ve ayakta dururken bağımsız
  • "adaptif yardımla yürüyebiliyor"
  • içeride yürümek "elde tutulan adaptif yardım" gerektirir
  • dışarıda tekerlekli yardım gerektirir

Seviye IV

  • sınırlı kendi kendine hareketlilik
  • otururken bir miktar destek
  • yardımlı tekerlekle bağımsız hareket edebiliyor

Seviye V

  • baş ve gövde sınırlamaları çok şiddetli
  • yardımcı teknoloji ve elle yardım gereksinimi belirgin
  • bir motorize tekerlekli sandalyeyi kontrol edebilir

Testler

Serebral palsiye tam bir tıbbi öykü alınması (doğum öncesi öykü dahil) ve bir fizik muayene yapılmasıyla tanı konur. Muayeneye tam bir nörolojik değerlendirme dahildir. Ek testler arasında şunlar olabilir: işitme ve görme testleri, zeka testi, EEG (beyinde nöbet aktivitesi olup olmadığını görmek için elektroensefalogram), kafa MRG ve BT taraması ve kan testleri.

Tedavi

Tedavi, sınırlamalar ve komplikasyonları azaltmayı hedefler. Tedaviye yardımcı araçlar, ilaçlar, cerrahi ve başka yardım tipleri dahil olabilir. Tedavi örnekleri arasında şunlar vardır:

Yardımcı Araçlar

  • gözlükler
  • işitme cihazları
  • yürüme yardımcıları
  • yardımcı cihazlar
  • tekerlekli sandalyeler

İlaçlar

Serebral palsiyi tedavi etmek için kullanılan ilaçlar antikonvülsanlar ve spastisite ve salya akmasını azaltmak için Botox enjeksiyonları gibi kas gevşeticilerdir.

Cerrahi

Cerrahi eklem kontraktürlerini serbestleştirmek, beslenme tüpleri yerleştirmek ve gastroözofageal reflü hastalığını (sıvının özofagusa geri çıkması) kontrol etmek için kullanılabilir. Başka cerrahiler ağrı ve spastisiteyi azaltabilir.

Diğer Yardım Tipleri

Serebral palsi için diğer tedavi tipleri arasında şunlar vardır:

  • konuşma tedavisi
  • fizik tedavi
  • mesleki tedavi (işlemleri nasıl değiştirebileceğinizi ve uyum sağlayabileceğinizi öğrenmek için)
  • sosyal hizmetler danışmaları
  • bakıcılar için süreli bakım

Komplikasyonlar

Serebral palsinin birçok farklı komplikasyonu vardır. Bunlar arasında yemek yeme ve çiğneme zorluğu nedeniyle beslenme bozukluğu bulunur. Serebral palsili kişilerde bazen solunum zorlukları nedeniyle pnömoni gelişebilir. Bazılarında osteoporoz, kalça çıkığı, artrit ve skolyoz (omurgada anormal bir eğrilik) gelişebilir. İster çocuklar ister yetişkinler olsun serebral palsili çoğu kişide başka kişilere benzemediklerinden ve onlar gibi hareket edemedikleri veya konuşamadıklarından hastalığın sosyal damgası nedeniyle problemler de olabilir.

Önleme

Son 15 yıldaki bilimsel ilerlemeler serebral palsi vakalarının sayısını azaltmamıştır ama doktorlar kızamıkçık aşısı, kan grupları konusunda araştırmalar ve yeni doğanlarda sarılık tedavisi için fototerapi kullanarak durumu önleyebilmişlerdir. Serebral palsiye neden olan tıbbi problemlerin çoğunluğu önlenemez; ancak yeterli doğum öncesi bakım çok önemlidir. Çocuğunuzda serebral palsi bulguları görürseniz hemen doktorunuza gidin. Erken tanı ve tedavi çok önemlidir.

Uzun Dönem

Serebral palsi yaşam beklentisini azaltmaz. Tedavinin amacı hastanın daha iyi fonksiyon gösterip bağımsız hale gelmesini sağlamak ve böylece yaşam kalitesini arttırmaktır.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon