Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Sifiliz

Healthline 23.5.2014 Shannon Johnson
Healthline Image Healthline Image

Genel Bakış

Sifiliz cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Treponema pallidum adlı bir bakteri tipiyle oluşur. Hastalık Kontrolü ve Önleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention) uyarınca 2006 yılında ABD'de 36.000'den fazla sifiliz vakası bildirilmiştir (CDC). Mayo Clinic istatistiklerine göre homoseksüel erkekler arasında sifiliz oranı 2000 yılından beri düzenli bir şekilde artmaktadır ( Mayo ).

Sifilizin ilk bulgusu küçük ve ağrısız bir yaradır. Cinsel organlarda, rektumda veya ağzınızın içinde oluşabilir. Bu yaraya şankr denir. Hastalar bunu sıklıkla farketmez.

Sifilize tanı koymak zor olabilir. Enfekte bir kişide yıllarca herhangi bir belirti olmayabilir. Ayrıca enfeksiyonu ne kadar erken yakalarsanız o kadar iyidir. Uzun süre tedavi edilmeyen sifiliz kalp ve beyin gibi önemli organlarda büyük hasar oluşturabilir.

Sifiliz sadece yakın temas sonucu geçer. Bir tuvaleti başkasıyla paylaşma, giysilerini giyme veya çatal kaşığını kullanma gibi şeylerle geçemez.

Evreler

Sifilizin dört evresi vardır: primer, sekonder, latent ve tersiyer. En çok ilk iki evrede bulaşıcıdır. Sifiliz gizli veya latent evrede olduğunda hastalık aktif olarak kalır ama sıklıkla belirti yoktur ve başkaları için bulaşıcı değildir. Tersiyer sifiliz sağlığınız için en tehlikeli olandır.

Primer Sifiliz

Sifilizin primer evresi bakterilerle enfekte olduktan kısa bir süre sonra oluşur. Küçük ve ağrısız ama çok bulaşıcı olan, şankr adında yuvarlak bir yara olarak başlar. Yara ağzınız veya genitallerinizin içinde veya üzerinde yani bakterinin vücudunuza girdiği yerde gelişebilir.

Yara enfeksiyondan ortalama olarak yaklaşık üç hafta sonra gelişir ama 10-90 gün sürebilir. Yara iki ile altı hafta arasında kalır.

Sifiliz bir yarayla doğrudan temas sonucunda gelişir. Bu genellikle cinsel aktivite sırasında olur.

Sekonder Sifiliz

Sifilizin ikinci evresinde cilt döküntüleri ve boğaz ağrısı yaşayabilirsiniz. Döküntü kaşıntılı değildir ve genellikle avuç içleri ve ayak tabanlarınızda bulunur. Bazı kişiler döküntüyü geçmeden farketmez.

Sekonder sifilizin başka belirtileri arasında şunlar olabilir:

  • baş ağrıları
  • şişmiş lenf bezleri
  • baş ağrısı
  • yorgunluk
  • ateş
  • kilo kaybı
  • saç kaybı
  • ağrılı eklemler

Belirtiler tedavi alsanız da almasanız da geçer. Ancak tedavi almazsanız hala enfekte olacaksınız.

Sekonder sifiliz sıklıkla başka hastalıklarla karıştırılır.

Latent Sifiliz

Sifilizin üçüncü evresi latent veya gizli evredir. Bu evrede farkedilir belirtileriniz olmayacaktır. Ancak hala sifilizle enfekte olacaksınız. Sekonder belirtiler tekrar ortaya çıkabilir. Bu evrede tersiyer sifilize geçmeden yıllarca kalabilirsiniz.

Tersiyer Sifiliz

Enfeksiyonun son evresi tersiyer sifilizdir. Sifiliz için tedavi almayan kişilerin üçte biri bu evreye gelecektir. Tersiyer sifiliz enfekte olmanızdan yıllar veya on yıllar sonra gelişebilir ve çok ciddidir. Tersiyer sifilizin bazı olası sonuçları arasında şunlar vardır:

  • körlük
  • sağırlık
  • ruhsal hastalık
  • hafıza kaybı
  • yumuşak doku ve kemik harabiyeti
  • nörolojik bozukluklar (örneğin, inme ve menenjit)
  • kalp hastalığı
  • nörosifiliz (beyin veya omurilik enfeksiyonu)
  • ölüm

Tanı

Sizde sifiliz olabileceğini düşünüyorsanız doktora mümkün olduğunca kısa süre içinde gidin. Doktor test yapmak için bir kan veya idrar örneği alacaktır. Bir yara mevcutsa doktor sifiliz bakterilerinin olup olmadığını belirlemek için yaradan bir örnek alabilir.

Doktor tersiyer sifiliz nedeniyle sinir sistemi problemleriniz olabileceğini düşünürse, belinizden su alınması gerebilir. Bu işlem sırasında omurilik sıvınız doktorunuzun bakteri testi yapabilmesi için toplanır.

Bakteri siz farketmeden vücudunuzda olabileceğinden doktorlar hamile kadınları sifiliz açısından tarar. Bunun amacı fetusta konjenital sifiliz gelişmesini engellemektir. Konjenital sifiliz bir yeni doğanda ciddi hasara yol açabilir. Ölümcül bile olabilir.

Tedavi

Primer ve sekonder sifilizi penisilin enjeksiyonu ile tedavi etmek kolaydır. Penisilin en yaygın kullanılan antibiyotiklerdendir. Sifilizi tedavi etmekte genellikle etkindir. Penisiline alerjik kişiler tetrasilin gibi farklı bir oral antibiyotikle tedavi edilecektir.

Nörosifiliz hastalarına günlük IV uygulanan penisilin dozları verilecektir. Bu sıklıkla hastanede kısa süre kalmayı gerektirir. Maalesef geç dönem sifilizin oluşturduğu hasar geri çevrilemez. Bakteriler öldürülebilir ama tedavi muhtemelen ağrınızı ve rahatsızlığınızı azaltmaya odaklanacaktır.

Tedaviniz sırasında vücudunuzdaki tüm yaralar iyileşinceye ve doktorunuz tekrar cinsel ilişkiye dönebileceğinizi söyleyinceye kadar mutlaka tüm cinsel ilişkilerden kaçının. Cinsel olarak aktifseniz partnerinizin de tedavi edilmesi gerekebilir. Her ikinizin tedavisi tamamlanıncaya kadar cinsel aktiviteye dönmemeniz gerekir.

Önleme

Sifilizi önlemenin en iyi yolu güvenli seks yapmaktır. Herhangi bir türde cinsel temas sırasında prezervatif kullanmak iyi bir fikirdir. Ayrıca şunlar faydalı olabilir:

  • çok sayıda partnerle cinsel ilişkiden kaçınmak
  • oral seks sırasında bir dental örtü (kare lateks parçası) veya prezervatif kullanmak
  • seks oyuncaklarını paylaşmaktan kaçınmak
  • cinsel yoldan bulaşan enfeksiyonlar için taranmak ve sonuçları hakkında partnerlerinizle konuşmak

Sifiliz paylaşılan iğneler yoluyla yayılabilir. Uyuşturucu kullanırken iğne paylaşmaktan kaçının.

Çok fazla içki içmek veya eğlence amaçlı ilaçlar kullanmak güvenli olmayan cinsel kararlar vermenize neden olabilir.

Komplikasyonlar

Hamile Anneler ve Yeni Doğanlar

Sifiliz ile enfekte anneler düşükler, ölü doğanlar veya erken doğumlar açısından risk altındadır. Ayrıca enfekte bir annenin hastalığı fetusuna geçirmesi riski vardır. Buna konjenital sifiliz denir.

Konjenital sifiliz ile doğan bebeklerde şunlar olabilir:

  • ölüm
  • şekil bozuklukları
  • gelişme geriliği
  • nöbetler
  • döküntü
  • ateş
  • karaciğer/dalakta şişme
  • anemi
  • sarılık
  • Enfeksiyöz yaralar

Konjenital sifiliz saptanmazsa bebekte geç dönem sifiliz gelişebilir. Bu durum kemikler, dişler, gözler, kulaklar ve beyinde ciddi hasara yol açabilir.

HIV/AIDS

Sifiliz olan kişilerde HIV olasılığı artmıştır. Yaralar HIV'nin vücuda girmesini kolaylaştırır.

Ayrıca HIV durumu olanların olmayanlara göre farklı sifiliz belirtileri yaşayabileceğini bilmek önemlidir. Sizde HIV varsa sifiliz belirtilerini tanımakla ilgili olarak doktorunuzla konuşun.

Testler

Sifilizin ilk evresi saptanmadan geçebilir ve ikinci evre belirtileri başka hastalıklarla ortaktır. Yani aşağıdaki kategorilerden herhangi birine girerseniz muhtemelen sifiliz için test yaptırmalısınız: Belirtilerin daha önce hiç olup olmadığı önemli değildir. Aşağıdaki durumlarda test yaptırın:

  • sifilizi olabilecek herhangi bir kişiyle korumasız seks yaptıysanız
  • hamilelik
  • bir seks işçisiyseniz
  • uyuşturucu almak için seks yaptıysanız
  • hapisteyseniz
  • çok sayıda kişiyle korumasız seks yaptıysanız veya böyle bir partneriniz varsa
  • erkekseniz ve erkeklerle seks yaptıysanız

Testiniz pozitif olarak gelirse tüm tedavinizi tamamlamak önemlidir. Belirtileriniz ortadan kalksa bile mutlaka antibiyotiğinizi bitirin. Ayrıca doktorunuz size güvenli olduğunu söyleyinceye kadar tüm cinsel aktivitelerden kaçınmalısınız. Ayrıca HIV için test yaptırmayı planlayabilirsiniz.

Sifiliz için test sonucu pozitif olan kişiler tüm yakın zamanlı cinsel partnerlerine gidip test edilebilmeleri ve tedavi alabilmeleri için haber vermelidir.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon