Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Siyatik

Healthline 23.5.2014 Shannon Johnson
Healthline Image © Siyatik Healthline Image

Genel Bakış

Siyatik siniriniz omurilikte başlar, kalçalarınız ve kaba et bölgenizden geçer ve sonra her bacağa dallar verir. Bu sinir vücudun en uzun siniridir ve en önemlilerinden biridir çünkü bacaklarınızı kontrol etme ve hissetme yeteneğiniz üzerine doğrudan bir etkisi vardır. Bu sinirde irritasyon oluştuğunda siyatik durumu yaşarsınız.

Siyatik, beliniz, kaba etleriniz ve bacaklarınızda orta ile çok şiddetli ağrı olarak ortaya çıkabilen bir histir. Ayrıca bu bölgelerde halsizlik veya uyuşukluk hissedebilirsiniz. Siyatik belirtisinin nedeni sinirde veya siniri etkileyecek vertebralar (boyun ve arkanızdaki kemikler) gibi bir bölgede altta yatan hasardır.

Amerikan Ortopedi Cerrahları Derneği (American Academy of Orhopaedic Surgeons) uyarınca siyatik en sık 30 ile 50 yaşları arasında oluşur. ( AAOS, 2007 )

Nedenler

Siyatik nedeni omurgayı tutan ve sırt ve belinizde giden sinirleri etkileyen çeşitli durumlar olabilir. Bazen düşme gibi bir yaralanma veya spinal/siyatik sinir tümörleri vardır.

Siyatik durumuna sıklıkla yol açabilecek durumlar aşağıda tanımlanmıştır:

Disk Herniasyonu

Vertebralarınız yani spinal kemikleriniz kıkırdak parçalarıyla ayrılır. Kıkırdak siz hareket ederken esneklik ve korumayı sağlamak üzere koyu ve saydam bir materyelle kaplıdır. Disk herniasyonu ilk kıkırdak tabakası yırtıldığında oluşur. İçerideki madde dışarıya çıkıp siyatik sinire bastırabilir ve alt uzuvda ağrı ve uyuşukluğa yol açabilir. Amerikan Ortopedik Cerrahlar Derneği (American Academy of Orthopaedic Surgeons) uyarınca yaklaşık elli kişiden biri yaşamları boyunca bir disk herniasyonu yaşayacaktır. ( AAOS, 2007 )

Spinal Stenoz

Lumber spinal stenoz da denilen bu durum üst veya alt spinal kanalda anormal daralmayla karakterizedir. Bu daralma omurilik ve siyatik sinir köklerine basınç uygular.

Spondilolistezis

Bu dejeneratif disk bozukluğu ile ilişkili durumlardan biridir. Bir spinal kemik (vertebra) öteki üzerinde ileriye uzandığında, uzanmayı yapan spinal kemik siyatik sinirini sıkıştırabilir.

Piriformis Sendromu

Piriformis sendromu, piriformis kasının (omurganızın alt kısmını üst bacak kemiklerinize bağlayan kas) istemeden kasılıp veya sıkılaşıp siyatik durumuna neden olduğu nöromüsküler bir bozukluktur. Siyatik durumu, sıkılaşmanın siyatik sinir üzerine basıncı nedeniyle oluşur. Piriformis sendromu uzun süre oturmak, düşmek veya küçük bir kaza gibi sık görülen olayların sonucunu kötüleştirebilir.

Belirtiler

Siyatik çok kendine özgü bir belirtidir. Belinizden kaba etler bölgesine ve alt uzuvlara giden bir ağrı yaşıyorsanız muhtemelen siyatiktir.

Siyatik durumu siyatik sinirin hasarı veya yaralanmasının bir sonucudur ve bu nedenle ağrıyla birlikte sıklıkla başka sinir hasarı belirtileri vardır. Diğer siyatik belirtileri şunları içerebilir:

  • hareketle kötüleşen ağrı
  • uyuşukluk/halsizlik: Bu belirti bacaklarınız veya ayaklarınızda oluşabilir ve genellikle siyatik sinir yolu boyunca hissedilir. Şiddetli durumlarda his ve/veya hareket kaybı olabilir.
  • batmalar: Bu ayak parmaklarınız veya ayağınızda ağrılı karıncalanmadır.
  • inkontinans: Bu mesane veya bağırsaklarınızı kontrol edememe için kullanılan terimdir. Bu cauda equina sendromunun (daha sonra açıklanmıştır) nadir bir belirtisidir ve anında tıbbi yardım gerekir.

Ne Zaman Tıbbi Yardım İstenmeli

Aşağıdaki belirtiler varsa hemen tıbbi yardım isteyin:

  • Ağrınız şiddetli bir yaralanma veya kaza sonrasında oluşur.
  • Bel veya bacağınızda, aynı bacakta uyuşukluk veya kas zayıflığıyla birlikte olan ani ve çok şiddetli bir ağrı hissedersiniz.
  • Mesanenizi veya bağırsaklarınızı kontrol edemezsiniz (cauda equina sendromu belirtisi).

Cauda Equina Sendromu

Bu eğer tedavi edilmezse felç, kronik mesane ve bağırsak sorunları ve azalmış cinsel hisle sonuçlanabilecek nadir bir hastalıktır. Bu hastalık sıklıkla yavaş geliştiğinden belirtiler oluştuğunda doktorunuzdan hemen bir randevu almak önemlidir.

Bu bozukluğun belirtileri arasında şunlar vardır:

  • mesane veya bağırsaklarınızı kontrol edememe (buna büyük abdestinizi tutmak da dahildir)
  • oturduktan sonra kalkmanızı zorlaştıracak şekilde bacaklarınızın birinde veya her ikisinde ağrı, uyuşma veya halsizlik
  • ayağa kalkmaya çalışırken düşebilirsiniz, bacaklar arasındaki bölge yani bacaklar,kaba etler, üst bacakların iç kısmı, bacakların arka kısımları ve topuklar ve tüm bacak olmak üzere aniden şiddetli his kaybı veya farkedilebilir bir ilerleme

Tanı

Siyatik durumdan duruma ve kişiden kişiye değişebilen bir belirti olduğundan doktorunuz önce tam tıbbi öykünüzü almak isteyecektir. Buna yakın zamanlı bir kaza geçirip geçirmediğiniz, ağrıyı nerede hissettiğiniz ve ağrıyı nasıl hissettiğiniz dahildir. Bundan sonraki adım kas gücünüzü ve reflekslerinizi test etmeyi içerecek bir fizik muayenedir. Doktorunuz ayrıca hangilerinin daha fazla ağrı oluşturduğunu görmek için bazı esneme ve hareket egzersizleri yapmanızı isteyebilir.

Bundan sonraki tanı yöntemleri bir aydan uzun süre siyatik durumu olan veya kanser gibi önemli bir hastalığı olanlar içindir. Sinir testleri doktorunuzun sinir uyarılarının sinir tarafından nasıl iletildiğini ve herhangi bir anormallik olup olmadığını görmesini mümkün kılar. Görüntüleme testleri doktorunuzun omurganıza bakmasını mümkün kılar ve böylece siyatik nedenini belirlemesine yardımcı olur. Siyatik tanısı koymak ve nedenini belirlemek için en sık kullanılan görüntüleme testleri şunlardır:

  • Omurga röntgeni: Normal röntgenler siyatik sinir hasarını gösteremez ama bir spinal röntgen disk heniasyonu veya başka sinir hasarını gösterebilir.
  • manyetik rezonans görüntüleme (MRG): Bir MRG belinizin ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için bir mıknatıs ve radyo dalgaları kullanır.
  • bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: Bir BT taraması vücudunuzun ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için radyasyon kullanır. Doktorunuz muhtemelen omurilik ve sinirlerinizin daha net görüntülerini elde etmek üzere omuriliğinize özel bir boya enjekte edecektir (BT myelogram adı verilen bir işlemle). ( Mayo Clinic, 2010 )

Tedavi

Siyatik tanısı ilk konduğunda doktorunuz siyatik ağrısını tedavi etmek için sıklıkla önerilerde bulunacaktır. Hatırlanacak en önemli şey günlük aktivitelerinizi mümkün olduğunca sürdürmektir çünkü yatakta yatmak veya aktiviteden kaçınmak başladığınızdan daha kötü bir duruma neden olabilir.

Evde Yapılacak Tedaviler

Bazı sık önerilen evde tedaviler aşağıda tanımlanmıştır:

Soğuk Tedavisi

Buz paketleri satın alınabilir veya bir paket donmuş sebze kullanabilirsiniz. Buz paketini veya donmuş sebzeleri bir havluya sarıp etkilenen bölgeye ağrının ilk birkaç günü boyunca günde birkaç kere, her seferinde 20 dakika uygulayın. Bu işlem ağrıyı ve şişliği azaltmaya yardımcı olacaktır.

Sıcak Tedavisi

Ayrıca sıcak paketler veya bir ısıtma pedi alabilirsiniz. İlk birkaç gün buzu kullanmanız önerilir. İki veya üç günden sonra sıcağa geçin. Ağrınız olmaya devam ederse buz ve sıcak tedavisi arasında geçiş yapmayı deneyin.

Esneme

Belinizi hafifçe esnetmek de faydalı olabilir. Kaliteli bir şekilde esnemenin iyi bir yolu kişisel, bire bir fizik tedavi veya hatta yoga talimatını, durumunuzun farkında olan ve bu konuda eğitilmiş bir fizik tedavi uzmanı veya hocanın vermesidir.

Reçetesiz İlaçlar

Aspirin ve ibuprofen gibi reçetesiz ilaçlar da ağrı, enflamasyon ve şişlik konusunda yardımcı olabilir. Mide kanaması ve ülserler dahil olası komplikasyonları nedeniyle fazla aspirin kullanmaktan kaçının.

Düzenli Egzersiz

Ne kadar aktif kalırsanız vücudunuz o kadar endorfin salar. Endorfinler vücudun ürettiği ağrı kesicilerdir. Başlangıçta, yüzme veya olduğunuz yerde bisiklet pedalı çevirme gibi düşük impakt aktivitelerle başlayın. Ağrınız azaldıkça ve dayanıklılığınız arttıkça aerobik, kor stabilite ve kuvvet eğitimi içeren bir egzersiz rejimi oluşturun. Bu bileşenlerin bulunduğu bir rejim gelecekteki bel problemleri riskini azaltır. ( Mayo, 2010)

Daha İleri Önlemler

Evdeki tedaviler ağrınızı başarılı bir şekilde tedavi etmezse doktorunuz aşağıdakiler dahil başka önlemler almanızı önerebilir:

  • fizik tedavi: Egzersiz postürünüzü düzeltecek ve sırt kaslarınızı güçlendirmeye yardımcı olacaktır.
  • reçeteli ilaçlar: Doktorunuz kas gevşeticiler, narkotik ağrı kesiciler veya antidepresanlar yazabilir. Antidepresanlar vücudunuzun endorfin üretimini arttırır.
  • epidural steroid enjeksiyonları: Kortikosteroid ilaçlar epidural boşluk denen bir bölgeye enjekte edilir. Epidural boşluk omuriliğinizi çevreleyen sıvıyı içerir. Yan etkiler nedeniyle bu enjeksiyonlar sınırlı olarak verilir.
  • cerrahi: Mesane veya bağırsak kontrolünüzü kaybettiğiniz durumlar veya şiddetli ağrı için cerrahi gerekebilir. En sık kullanılan iki cerrahi tipi diskektomi ve mikrodiskektomidir. Diskektomi siyatik sinire bastıran disk kısmının çıkarılmasıdır. Mikrodiskektomi doktorun bir mikroskop kullanmasıyla küçük bir insizyon içinden yaptığı disk çıkarmadır.

Riskler

Bazı davranışlar veya faktörler siyatik durumunu daha olası hale getirebilir. Siyatik gelişmesi açısından en sık görülen faktörler arasında şunlar vardır:

  • yaş: Vücudunuz yaşlandıkça parçalarının aşınma veya eskimesi olasılığı daha yüksektir.
  • meslek: Bazı işler ve özellikle ağır nesnelerin kaldırıldığı uzun süreler oturulan veya bükme hareketlerin yapıldığı işler belinize çok yük bindirir.
  • diyabet: Bu durum sinir hasarı riskini arttırır.
  • sigara içme: Sigara içme spinal disklerinizin dış tabakasının bozulmasına neden olabilir.

Alternatifler

Alternatif tıp giderek daha popüler hale gelmektedir. Siyatik için çeşitli alternatif tedaviler vardır. Bunlar arasında şunlar vardır:

  • aküpünktür: Sterilize edilmiş iğneler vücudunuzda enerji akışını etkilemek üzere belirli noktalara yerleştirilir. Bu işlem hemen hemen ağrısızdır.
  • şiropraksi: Bir şiropraksi uzmanı maksimum omurga hareketliliği sağlamak üzere omurga manipülasyonu yapar.
  • hipnoz: Eğitimli bir uzman hipnoz yapar. Hipnozun amacı hastayı çok rahat ve odaklanmış bir duruma sokup sağlıklı öneriler ve talimatı en iyi şekilde almasını sağlamaktır. Siyatik ağrısı durumunda mesajlar ağrının giderilmesiyle ilgili olabilir.
  • mesaj

Önleme

Aşağıdaki adımlar siyatik durumunu önlemenize ve tekrar kaçınmanıza yardımcı olabilir:

  • Sık egzersiz yapın. Bel kasları ve mideniz veya kor kaslarınızı güçlendirmek sağlıklı bir beli devam ettirmenin temelidir.
  • Postürünüze dikkat edin. Sandalyelerinizde beliniz için uygun destek bulunduğundan emin olun. Ayaklarınızı yere koyabilmeniz gerekir ve kollukları mutlaka kullanın.
  • Nasıl hareket ettiğinize dikkat edin. Kendinize iyi bakın. Ağır nesneleri dizlerinizi büküp, belinizi düz tutarak doğru şekilde kaldırın.
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon