Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Tip 1 Diyabet

Healthline 23.5.2014 Rose Kivi and Elizabeth Boskey, PhD
Healthline Image © Tip 1 Diyabet Healthline Image

Tanım

Tip 1 diyabet kronik bir hastalıktır. Tip 1 diyabeti olan kişilerin kanlarında yüksek glukoz seviyeleri vardır. Glukoz vücudunuzun bir enerji kaynağı olarak kullandığı doğal bir şekerdir. Yiyeceklerden elde edilir. Fazla glukoz karaciğer ve kas dokularında depolanır. Öğünler arasında veya uyurken olduğu gibi ekstra enerji gerektiğinde salınır.

İnsülin, glukozun hücrelere girmesine yardımcı olan hormondur. Pankreas tarafından üretilir. Sağlıklı kişilerde glukoz seviyeleri her yükseldiğinde pankreas insülin salar. Bu durum tip 1 diyabetli kişilerde görülmez. Bu kişilerin glukozu işlemelerine yardımcı olmaları için insülin enjeksiyonları yapmaları gerekir.

Tip 1 diyabet takip edilebilir, kronik bir durumdur. Ancak kan şekerinizi uygun şekilde kontrol etmemek çok tehlikeli olabilir. Nadir durumlarda komplikasyonlar ölümcül olabilir.

Nedenler

Tip 1 diyabet otoimmün bir hastalıktır. Vücudun immün sistemi pankreasın beta hücrelerine saldırdığında olur. Bunlar insülin oluşturan hücrelerdir. Tip 1 diyabeti olan kişiler kan şekerlerini kontrol edecek kadar insülin üretemez.

Bağışıklık sisteminin beta hücrelerinin neden saldırdığı bilinmemektedir.

Riskler

Tip 1 diyabet için risk faktörleri iyi bilinmemektedir. Ancak bazı faktörler kesin olmayan bir şekilde tanımlanmıştır.

Kalıtım bazı tip 1 diyabet vakalarında önemli olabilir. Bu durumun bulunduğu bir aile üyeniz varsa, sizde de gelişme olasılığı artmıştır. Birkaç gen bu durumla kesin olmayan bir şekilde ilişkilendirilmiştir.

Genç kişilerde tip 1 diyabet tanısı konma olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle duruma bazen ''juvenil diyabet''adı verilir. En sık tanı yaşı 11 ile 14 yaşları arasındadır. 40 yaşından sonra nadiren tanı konur.

Irk, tip 1 diyabet için bir risk faktörü olabilir. Beyaz ırktan insanlarda Asya ve Afrika kökenli olanlara göre daha sıktır.

Coğrafya da bu durumda bir rol oynayabilir. Bilinmeyen bir nedenle ekvatordan daha uzak ülkelerde daha sıktır. Finlandiya'daki kişilerde tip 1 diyabet gelişme riski Amerika Birleşik Devletleri'ndekilere göre 300 kat yüksektir.

Belirtiler

Aşağıdaki belirtiler tip 1 diyabet bulguları olabilir:

  • ani iştah değişikliği
  • dehidratasyon
  • görmede değişiklikler
  • yorgunluk
  • aşırı idrar yapma
  • dramatik ağırlık değişimi
  • ayaklarda his kaybı veya uyuşukluk

Sizde bu belirtilerden biri veya birkaçı varsa doktorunuzu görmelisiniz.

Tanı

Tip 1 diyabete genellikle bir dizi testle tanı konur. Bu testler genellikle en az iki kez yapılır. Bazen bir defalık bir anormalliğin nedeni başka bir hastalık olabilir.

Glikozile Hemoglobin (A1C) Testi

Hemoglobin kan akımında alyuvar taşıyan proteindir. Kan şekeri vücutta dolaşırken hemoglobine tutunur. Hemoglobin A1C testi kişinin son birkaç aydaki ortalama kan şekeri seviyelerini gösteirir. Sistemde hemoglobine tutunmuş kan şekeri yüzdesini ölçer. 5,7 ile 6,4 arasında bir yüzde, kişinin tip 1 diyabet riski altında olduğuna işaret eder. Yüzde 6,5 ve üzeri diyabetik kabul edilir. Bu test diyabetli kişinin şekerini ne kadar iyi kontrol ettiğini göstermek için kullanılabilir.

Rastgele Kan Şekeri Testi

Bu test rastgele bir örnekte kan şekerine bakar. Kişinin ne zaman son yemek yediğini dikkate almaz. Diyabetik olmayan bir kişide kan şekeri seviyeleri asla 139 mg/dl üzerinde değildir.

Açlık Kan Şekeri Testi

Bu testte kan şekeriniz test edilmeden önce gece aç kalırsınız. Rastgele bir testten daha güvenilirdir. 100 mg/dl altında bir değer normal kabul edilir. Değerin 100 -125 mg/dl olması prediyabete işaret eder. Değerin 126 mg/dl veya üzerinde olduğu bir kişi diyabetik kabul edilir.

Tedavi

Diyabet tedavi edilmekten çok takip edilir. Hedef kan şekerini düzenlemektir. Bu hem insülin tedavileri ile hem de sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmekle olur.

İnsülin

Tip 1 diyabeti olan kişiler hergün insülin almalıdır. İnsülin genellikle enjeksiyonla verilir. Ancak bazı kişiler bir insülin pompası kullanır. Pompa ciltteki bir port yoluyla insülin enjeksiyonu yapar. Bazı kişiler için kendilerine iğne yapmaktan daha kolay olabilir. Ayrıca kan şekeri yüksekliklerini ve düşüklüklerini dengeleyebilir.

İnsülin gereksinimi her gün değişir. Tip 1 diyabeti olan kişiler ne kadar insülin gereksinimi olduğunu saptamak için kan şekerlerini düzenli olarak ölçerler. Hem diyabet hem egzersiz kan şekeri seviyelerini etkileyebilir.

Diyet ve Egzersiz

Tip 1 diyabeti olan kişiler kan şekerini dengede tutmak için düzenli öğünler ve atıştırmalıklar yemelidir. Bir diyetisyen sağlıklı ve dengeli bir yeme planı oluşturmaya yardımcı olabilir. Egzersiz de kan şekerini kontrol etmeye yardımcı olur.

Ayak Bakımı

Tip 1 diyabet özellikle ayaklardakiler olmak üzere sinirlere zarar verebilir. Küçük kesiler çabucak şiddetli ülserler ve enfeksiyonlara dönüşebilir. Bu nedenle diyabet tedavisine düzenli ayak kontrolleri dahil olmalıdır. Yaralanmalar bir doktora gösterilmelidir.

Komplikasyonlar

Tip 1 diyabetin bazı komplikasyonları olabilir. Bunlar arasında şunlar vardır:

  • artmış kalp krizi riski
  • körlük dahil göz problemleri
  • sinir ağrısı
  • özellikle ayaklar olmak üzere ciltte, ciddi vakalarda amputasyonlara yol açabilecek enfeksiyonlar
  • böbrek hasarı
  • yüksek kan basıncı
  • yüksek kolesterol

Bu komplikasyonlar kan şekerlerini kontrol altında tutmayan kişilerde daha sıktır.

Prognoz

Tip 1 diyabet uygun tedaviyle takip edilebilir. Kan şekerinizi iyi kontrol ettikçe prognoz iyidir. Ancak bunu yapmazsanız ciddi komplikasyonlar gelişebilir (yukarıda listede verilmiştir).

Glukozunuzu uygun şekilde takip etmeniz şarttır.

Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon