Güncel olmayan bir tarayıcı kullanıyorsunuz. En iyi MSN deneyimi için lütfen bir supported version kullanın.

Zona

Healthline 23.5.2014 Janelle Martel
Healthline Image © Zona Healthline Image

Genel Bakış

Zona, su çiçeğine neden olan virüsün aynısı olan varisella zoster virüsüyle oluşan bir enfeksiyondur. Su çiçeği tedavi edildikten sonra bile virüs sinir dokularınızda yıllarca kalabilir ve sonra zona olarak tekrar aktive olabilir. Zonaya herpes zoster de denebilir.

Bu viral enfeksiyon tipi genellikle ağrı ve yanmaya neden olan kırmızı bir cilt döküntüsüyle karakterizedir. Zona genellikle vücudun bir tarafında ve tipik olarak gövde, boyun veya yüzde bir vezikül şeridi olarak belirir.

Hastalık Kontrolü Merkezleri (Centers for Disease Control) (CDC) uyarınca, her yıl Amerika Birleşik Devletleri'nde tahmini bir milyon herpes zoster vakası vardır. ( CDC, 2011)

Çoğu zona vakası iki ila üç hafta içinde düzelir. Zona aynı bireyde nadiren birden fazla kez tekrarlar.

Riskler

Zona, su çiçeği geçiren herkeste oluşabilir. Ancak, bazı faktörler kişileri zona gelişmesi açısından risk altına sokar.

Risk faktörleri arasında şunlar vardır:

  • 60 yaş ve üstünde olma
  • 1 yaşından önce su çiçeği geçirme
  • HIV/AIDS veya kanser gibi bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar bulunması
  • kemoterapi veya radyasyon tedavisi almış olma
  • bağışıklık sistemini zayıflatan ilaçlar veya bir organ nakli sonrasında verilen ilaçlar ya da steroidler alıyor olma

Belirtiler

Zonanın ilk belirtileri genellikle ağrı ve yanmadır. Ağrı sıklıkla vücudun bir tarafındadır ve küçük bölgeler halinde oluşur. Tipik olarak sonrasında kırmızı bir döküntü olur.

Döküntünün karakteristikleri arasında şunlar vardır:

  • kırmızı yamalar
  • kolayca açılan sıvı dolu veziküller
  • omurgadan gövde etrafına dolanan bir döküntü
  • yüz ve kulaklarda bir döküntü
  • kaşıntı

Bazı kişiler zona ile ağrı ve döküntü dışında belirtiler yaşarlar. Bu belirtiler arasında şunlar olabilir:

  • ateş
  • üşüyerek titremeler
  • baş ağrısı
  • yorgunluk veya kas zayıflığı

Tanı

Çoğu zona vakasına döküntüler ve veziküllerin fiziksel olarak incelenmesiyle tanı konabilir. Doktorunuz ayrıca tıbbi öykünüz hakkında sorular sorabilir.

Nadiren doktorunuzun bir cilt örneğinizi veya veziküllerden sıvıyı incelemesi gerekebilir. Bu işlemde doku veya sıvıdan bir örnek alınır. Örnekler virüsün varlığını doğrulamak için bir tıbbi laboratuvara gönderilir.

Tedavi

Zona için tam bir tedavi yoktur ama belirtileri azaltmak ve ilaç süresini kısaltmak için ilaçlar yazılabilir.

Zona için yazılan ilaçlar arasında şunlar vardır:

  • asiklovir, valsiklovir ve famsiklovir dahil antiviral ilaçlar (ağrıyı azaltmak ve iyileşmeyi hızlandırmak için)
  • antienflamatuar ilaçlar (ağrı ve şişliği azaltmak için)
  • narkotik ilaçlar veya analjezikler (ağrıyı azaltmak için)
  • antikovülsanlar veya trisiklik antidepresanlar (uzun süreli ağrıyı tedavi etmek için)
  • Benadryl gibi antihistaminler (kaşıntıyı tedavi etmek için)
  • lidokain gibi uyuşturucu kremler, jeller veya yamalar (ağrıyı azaltmak için)
  • posherpetik nevralji (zonadan iyileştikten sonra yaşanan sinir ağrısı) riskini azaltmaya yardımcı olabilecek zostrix krem

Evde tedavi belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir. Evde tedaviler aşağıdakileri içerebilir:

  • istirahat
  • ağrıyı azaltmak için döküntüye soğuk ıslak kompresler uygulama
  • kaşıntıyı azaltmak için kalamin losyon uygulama
    • ağrı ve kaşıntıyı azaltmak için kolloidal yulaf ezmesi banyoları yapma

Zona tipik olarak birkaç hafta içinde iyileşir ve nadiren nükseder.

Önleme

Aşılar şiddetli zona belirtileri gelişmesini veya zona komplikasyonlarını önlemeye yardımcı olabilir. Tüm çocuklar varisella aşısı olarak bilinen bir su çiçeği aşısı yaptırmalıdır. Daha önce hiç su çiçeği geçirmemiş yetişkinler de bu aşıyı yaptırmalıdır. Aşılama su çiçeği olmayacağınız anlamına gelmez ama belirtilerinizin şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir.

60 yaş ve üzerindeki bireylerde varisella zoster immünizasyonu olarak bilinen bir zona aşısı yapılmalıdır. Aşı, zonayla ilişkili şiddetli belirtiler ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olur.

Zona bulaşıcıdır. Enfekte olursanız enfeksiyon yayılmasını önlemek için bazı adımlar atılmalıdır.

Zona yayılmasını önlemeye şunlar dahildir:

  • cildinizi temiz tutma
  • su çiçeği geçirmemiş veya bağışıklık sistemleri zayıf kişilerle temastan kaçınma
  • virüsü öldürmek için dokunduğunuz her şeyi kaynar suyla yıkama

Komplikasyonlar

Nadir olsa da zona komplikasyonları oluşabilir. Komplikasyonlar arasında şunlar vardır:

  • postherpetik nevralji (sinir hasarı sonucunda uzun dönemli ağrı)
  • bakteriyel cilt enfeksiyonu
  • görme kaybı (zona enfeksiyonu göze yakın veya içinde olursa)
  • Zona bir fasiyal siniri etkileyip yüz felci ve işitme kaybına neden olduğunda görülen Ramsay Hunt sendromu
Reklam Seçimleri
Reklam Seçimleri
image beaconimage beaconimage beacon