U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

'De oorlog met Rusland laat zien: Nederland denkt niet strategisch'

Logo RTL Nieuws RTL Nieuws 2-3-2022 RTL Z
© Aangeboden door RTL Nieuws

Grote bedrijven vertrekken, het defensiebudget is jarenlang verkleind en het Groningse gas mag niet meer worden opgepompt. Maakt Nederland zijn eigen economie en positie in de wereld onbedoeld een kopje kleiner? "Door de crisis met Rusland begint men wakker te worden."

"Heel erg onverstandig." Zo noemt oprichter van denktank HCSS Rob de Wijk de koers die ons land vaart. Met verbazing en enige frustratie ziet hij hoe Nederland zijn belangrijkste troefkaarten op het wereldtoneel een voor een in de prullenbak gooit.

Omdat Nederland een duurzaam land wil worden, met minder CO2- en stikstofuitstoot, investeert het kabinet niet alleen in groene energie, maar alles wat vervuilend is wordt ook aangepakt. De veestapel wordt kleiner, luchthaven Schiphol mag niet te groot worden en grote vervuilers worden aangepakt.

Ook die andere tak van ons verdienmodel, het Groningse gas, blijft in de grond om de Groningers te sparen.

Vertrek Shell

Allemaal plannen met een goede bedoeling waar hij niet op tegen is, maar 'naar het brede plaatje wordt niet gekeken', vindt De Wijk. "Ik mis een strategische visie waar we met ons land naar toe willen en waar we ons geld mee gaan verdienen." 

Als voorbeeld verwijst hij naar het vertrek van Shell, dat – net als Unilever - zijn hoofdkantoor verplaatst naar Engeland.

Volgens Shell zelf heeft het vertrek te maken met de versimpeling van de bedrijfsstructuur, maar volgens De Wijk heeft Nederland het bedrijf ook min of meer weggepest met rechtszaken en vijandige retoriek. "De Tweede Kamer is anti-grote bedrijven. Waarom zou je dan blijven als je ergens anders kunt ondernemen?"

Vijandige houding

Op de lange termijn snijdt Nederland zichzelf in de vingers met zo'n vijandige houding, vindt De Wijk. "Als je dat soort bedrijven niet hebt, dan eindig je als Griekenland. Dan ben je geen hightechland meer, dan heb je geen bedrijven die iets voorstellen in de wereld die andere bedrijven aantrekken."

Maar zover is het toch nog lang niet? Nederland heeft ASML, Adyen. Nieuwe techbedrijven die het internationaal goed doen. Dat maakt het vertrek van Unilever en Shell misschien wat minder erg?

De Wijk ziet dat anders. "Op een gegeven moment kom je tot de conclusie dat je niks meer hebt. Dat is ook de reden waarom je bij ontbossing niks meer overhoudt: ach, die bomen kunnen ook nog wel weg. Het is een mentaliteit van argeloosheid en niet strategisch denken."  

Gronings gas

Ook bij het stoppen met Gronings gas heeft Nederland niet vooruitgedacht, vindt De Wijk. De politiek leek nauwelijks stil te staan bij de consequentie: de afhankelijkheid van Rusland.

"Er is te weinig vooruitgedacht. Moeten we meer inzetten op LNG? Moeten we meer fabrieken bouwen om geïmporteerd gas geschikt te maken? Moeten we de kleine gasvelden ontginnen? Nu door de crisis met Rusland begint men pas wakker te worden."

Groningers uitkopen

Den Haag stond ook te weinig stil bij een scenario dat zich nu mogelijk ontvouwt: een grote gascrisis. De Wijk: "Natuurlijk is het goed om de Groningers te vrijwaarden. Maar er kunnen ook omstandigheden zijn dat je Groningers helemaal moet uitkopen omwille van de nationale veiligheid."

De jarenlange bezuinigingen op defensie passen ook in dit plaatje, vindt De Wijk. Op dat moment is het populair, maar als het eenmaal nodig is – zoals nu - zit je met de gebakken peren. "Nederland denkt niet strategisch na. Voor elk van deze dingen kun je kiezen, maar dan moet je ook een alternatief bedenken. Dit niet, maar wat dan wel?"

Verdienmodel

Econoom bij Triodos Hans Stegeman verklaart hoe het zover heeft kunnen komen: "Doordat we hele grote havens hebben, veel gas in de grond en na de Tweede Wereldoorlog de landbouw erg hebben laten groeien, is dat ons verdienmodel geworden."

Een verdienmodel met een flinke CO2-voetafdruk dat we te lang aan hebben gehouden, ziet de econoom. "In de afgelopen drie a vier jaar is er een soort realiteit ingedaald: shit, we dachten dat we het nog wel even uit zouden zingen en dan zien we daarna wel weer." En nu moet alles halsoverkop anders, maar is er nog geen alternatief.

Kennis blijft

Toch is Stegeman optimistisch. Vervuilende bedrijven zullen dan verdwijnen of verduurzamen, de kennis over die sectoren blijft. En die kennis is ook een belangrijk onderdeel van het Nederlandse verdienmodel, zegt Stegeman.

Op die manier kan Nederland toch weer koploper worden in sectoren waar we nu ook goed in zijn. Vervuilende landbouw wordt duurzame landbouw bijvoorbeeld. Stegeman: "Denk aan de kassen. De teelt in die kassen zou je heel duurzaam en technologisch kunnen doen."

Meer dan economie

Ook hoofdeconoom bij de Rabobank Ester Barendregt is niet somber over de Nederlandse koers. Sterker nog: het is juist positief dat het kabinet verder kijkt dan alleen de economie en rekening houdt met het milieu en gezondheid.  

Leidt dat niet tot te veel negativiteit ten opzichte van grote bedrijven die we juist hard nodig hebben? Barendregt vindt van niet. "Ik zie het als tekenen van grote transities waar we doorheen gaan als samenleving. Er is nou eenmaal een klimaat- en energietransitie. Daar hoort ook frictie bij, dat kan niet anders."

Al is het onverstandig om alle vervuilende bedrijven zomaar weg te pesten, stelt ze. Je kan ze beter behouden en verduurzamen, dan dat je een grote vervuiler in het buitenland de productie over laat nemen.

Info
Laden...

XD Load Error

Info

Meer van RTL Nieuws

image beaconimage beaconimage beacon