U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

Omstreden avondklok kan per koninklijk besluit

Logo De Telegraaf De Telegraaf 5-11-2020 Valentijn Bartels en Niels Rigter

Het kabinet wil met een koninklijk besluit een avondklok kunnen instellen. Op die manier krijgt de minister van Justitie en Veiligheid de bevoegdheid om ’vertoeven in de open lucht te beperken’, zonder dat het parlement daar nog afzonderlijk mee hoeft in de stemmen.

© Aangeboden door De Telegraaf

Voor regio’s waar het coronavirus niet genoeg terugloopt, houdt het kabinet een verbod achter de hand om tussen 10 uur ’s avonds en 4 uur ’s ochtends op straat te komen, enkele uitzonderingen daargelaten. Het gaat dan om de regio’s rond Rotterdam en Dordrecht en Twente. Volgens premier Rutte wordt deze week cruciaal: als de cijfers van besmettingen en ziekenhuisopnames niet voldoende dalen, kan een avondklok en sluiting van niet-essentiële winkels nodig zijn.

De maatregel is zeer omstreden, niet alleen vanwege associaties met de Tweede Wereldoorlog, ook omdat het het RIVM het verwachte effect ervan niet kan aantonen. Onder meer de PVV, de PvdA, de SP en regeringspartij D66 zijn zeer kritisch.

Volgens een woordvoerster van het ministerie van Justitie en Veiligheid kan de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag de juridische basis vormen voor de avondklok, als die er komt. Die wet is er ooit gekomen voor de bestrijding van rampen. Zo kan de noodtoestand er mee worden uitgeroepen. Dat gaat nu zeker niet gebeuren, vertelt de zegsvrouw.

„Ook geen beperkte vorm van de noodtoestand. Uit die wet zijn artikelen los te gebruiken. Artikel 8 om een avondklok in te kunnen stellen is zo’n artikel.” Daarin staat: „Onze Minister van Veiligheid en Justitie en de commissaris van de Koning zijn bevoegd het vertoeven in de open lucht te beperken.”

Spoed

Het is niet nodig dat de Tweede Kamer nog instemt met het gebruik van de wet. „Premier Rutte kan de minister van Justitie en Veiligheid per koninklijk besluit de bevoegdheid geven om een avondklok in te stellen. Dat moet langs de Raad van State, maar dat kan met spoedprocedures best snel gaan.”

Volgens de woordvoerster moet Justitieminister Grapperhaus wel altijd kunnen aantonen dat een maatregel proportioneel is. De bewindsman moet kunnen uitleggen waarom in een gebied zo’n beperking wordt opgelegd en hoe ingrijpend die moet zijn. Het beroep op de wet zal tijdelijk zijn. De avondklok kan ook in de Coronawet geregeld worden. Dit is een tussenoplossing.

Er wordt gekeken naar een variant waarbij voor mensen met vitale beroepen een uitzondering kan worden gemaakt. Zo zouden bijvoorbeeld agenten en zorgmedewerkers met een nachtdienst wél legaal de straat op mogen. „Maar uiteraard wel als dat voor hun werk nodig is, niet om naar ouders te gaan”, zegt de woordvoerster. Onduidelijk is nog hoe ze dat dan moeten aantonen. Op dit moment buigen verschillende ministeries zich nog over de maatregel. Zo wordt onder meer in kaart gebracht wat dit betekent voor mantelzorgers en de Rotterdamse haven.

Afschuw

Over de proportionaliteit van de maatregel is in de Kamer zeer veel twijfel. In het debat van woensdagavond kondigde fractieleider Rob Jetten van D66 aan dat hij een voorstel voor het instellen van een avondklok zeer kritisch zal bekijken. „We hebben hier te maken met een kabinet dat zijn bevolking voor zes uur per dag de vrijheid wil beperken en eigenlijk niet goed kan onderbouwen waarom”, zei Jetten. Ook PVV-leider Wilders sprak zijn afschuw uit tegen premier Rutte: „Het kan toch niet zo zijn dat u als liberaal de mensen die niks verkeerds gedaan hebben verbiedt na 10 uur ’s avonds de straat op te gaan?”

Ook onder VVD-Kamerleden is de maatregel omstreden, al deed fractieleider Dijkhoff er in het debat het zwijgen toe in het debat. Volgens PvdA-Kamerlid Kuiken is het onacceptabel dat de Kamer niet hoeft in te stemmen met zo’n ingrijpende maatregel. „Dit gaat echt over iets wezenlijks, dus doe dat degelijk en zorgvuldig als je het al doet.”

Rutte erkende in het debat dat een avondklok geen ’direct effect’ heeft op het aantal besmettingen. „Maar een indirect effect heeft het zeker.” Zo redeneert het RIVM ook. Als burgers binnen moeten blijven, kunnen ze ook nergens bijeen drommen. Het vergroot volgens RIVM-directeur Van Dissel bovendien het ’gevoel van urgentie’.

Het kabinet moet nog met voorstel komen. Meerdere ministeries gaan de consequenties ervan in kaart brengen. Het gaat daarbij ook om de gevolgen voor mantelzorgers, zorgverleners met nachtdienst, vrachtrijders en andere werknemers die ’s nachts werken.

Info
Info

Meer van de Telegraaf

image beaconimage beaconimage beacon