U gebruikt een oudere browserversie. Gebruik een ondersteunde versie voor de beste ervaring op MSN.

Energietransitie dreigt z’n eigen teleurstelling te organiseren

Logo NRC NRC 28-9-2020 Folkert Jensma
NRC © Aangeboden door NRC NRC

Slecht nieuws over Antarctica, zo bleek vorige week. De ijskap zal daar onder invloed van de opwarming van de aarde niet geleidelijk smelten, zoals werd aangenomen, maar juist schoksgewijs. Het lijkt op een instabiel proces, met onomkeerbare gevolgen die als dramatisch worden omschreven.

Hoewel deskundigen dit fenomeen al twintig jaar geleden voorspelden, was het verloop ervan toch nog een tegenvaller. Zulke berichten bevestigen de burger van nu in het schuldgevoel dat hij of zij door industrialisering en overconsumptie de leefomgeving voor de kinderen heeft helpen bederven. Het Antarcticanieuws maakt ook duidelijk dat de klimaatcrisis ernstiger is dan de pandemie, die (wel) van voorbijgaande aard lijkt. Al eerder werd de conclusie getrokken dat de samenleving snel van fossiele brandstof moet overschakelen op zon- en windenergie. Liefst gisteren. En dat dit grote gevolgen heeft. Afvalscheiding, water- en grondstofverbruik, vleesconsumptie, mobiliteit. Alles komt ter discussie. Welvaartsverlies dreigt, luxe en comfort moeten anders worden ingevuld. De inrichting van het landschap gaat drastisch veranderen.

Over naar het lieflijke riviertje Het Gein, bij Abcoude, waar de polderbewoners het milieu-akkoord aan den lijve ervaren. Er dienen de komende jaren landelijk ruwweg 1000 vaak zeer hoge windturbines te worden geplaatst en ongeveer 200 km2 aan ‘zonneweides’. Die moeten worden gerealiseerd in een niet al te groot, bestuurlijk versnipperd en dichtbevolkt land dat ook nog is gezegend met een democratische rechtsstaat. Ofwel voorzien van een fijnmazig stelsel van gegarandeerde inspraak, machtsvorming op democratische basis en controlemechanismen, van rechter tot vrije media.

De voorzienbare plaatsing van windmolens bij Abcoude, zo bleek uit een reportage in NRC, dreigt een casus te worden waarin alles samenkomt dat de succesvolle transitie in de weg staat. Die blijkt te zijn gedecentraliseerd, in dertig nieuwe ‘energieregio’s’ die ieder voor zich de fysieke ruimte moeten zoeken voor windmolens en paneelvlaktes. Daarbij wordt op zichzelf prijzenswaardig veel moeite gedaan om de bewoners ‘mee te krijgen’. Riskant is dat de illusie wordt gewekt dat veel, zo niet alles kan. Of nog kan. Nederland, zeker Noord-Holland, is al dermate gedetailleerd benut, ingericht en voorbestemd dat zo’n massieve omslag ongeschikt lijkt voor het delicate inspraakproces dat de ‘energieregio’ nu organiseert. In plaats van draagvlak dreigt hier tegenstand en teleurstelling te worden gecreëerd.

De vraag mag gesteld worden of de energie-transitie niet een maatje te groot is voor een poldermodel met dertig regio’s. Of de ijskappen van Antarctica wel kunnen wachten op de energy games, landschapsateliers en klimaatsafari’s die nu met omwonenden worden georganiseerd.

Lees ook: We moeten onze levens veranderen

Het is nog vroeg om hierover conclusies te trekken, maar hoe mooi de Gein ook is, wat heeft er nu voorrang: klimaat of landschap? En ook, wiens landschap en waar mag van molentorens en weides verschoond blijven? Die vraag kan niet op het bord van alleen regio’s worden gedumpt. Ze zal automatisch terugkeren waar die ook thuishoort, op centraal niveau, in politiek Den Haag.

Intussen branden Californië en Australië, wordt Antarctica weidegroen en stijgt de zeespiegel. Nederland is altijd een Gesamtkunstwerk van boeren, burgers, buitenlui en waterbouwkundigen geweest die elkaar op tijd wisten te vinden. Nu het erom spant mag dat niet verloren gaan.

Info
Info

Meer van NRC

image beaconimage beaconimage beacon