Używasz starszej wersji przeglądarki. Aby w optymalny sposób korzystać z witryny MSN, używaj obsługiwanej wersji przeglądarki.

Antykoncepcja – metody antykoncepcji

Logo Content Studio Content Studio 2019-05-10
Listek tabletek antykoncepcyjnych © images.unsplash.com Listek tabletek antykoncepcyjnych

Obecnie na rynku farmaceutycznym istnieje wiele środków antykoncepcyjnych przeznaczonych zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Powinno się je dobierać indywidualnie. Warto zasięgnąć rady u ginekologa, ponieważ przy wyborze należy uwzględnić ogólny stan zdrowia, poziom hormonów w organizmie oraz wiek kobiety.

 

Hormonalne, chemiczne oraz mechaniczne formy antykoncepcji ingerują w większym lub mniejszym stopniu w kobiecy organizm, natomiast naturalne metody antykoncepcji polegają głównie na obserwacji ciała oraz zwracanie uwagi na objawy owulacji.

Hormonalne metody antykoncepcji

Antykoncepcja hormonalna uznawane się obecnie za najskuteczniejsze formy zapobiegania ciąży. Dodatkowo przynoszą inne korzyści dla zdrowia kobiety: regulują cykl menstruacyjny, zwiększają gęstość mineralną kości, zmniejszają ryzyko wystąpienia anemii oraz minimalizują ból i dolegliwości podczas menstruacji. Istotną zaletą jest również to, iż zmniejszają ryzyko zachorowania na nowotwory jajników, endometrium oraz jelita grubego. Środki wpływające na poziom hormonów wiążą się jednak z ryzykiem wystąpienia skutków ubocznych.

Skuteczność środków antykoncepcyjnych w Polsce i innych krajach określana jest przez wskaźnik Pearla. Im jego wartość jest niższa, tym większa skuteczność środka. Określa on ilość niepożądanych ciąż wśród 100 par stosujących przez rok daną metodę antykoncepcyjną. Inne kraje, np. Stany Zjednoczone, stosują metodę procentową.

Do dostępnych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zaliczamy:

  • tabletki hormonalne rozróżniamy dwa rodzaje tabletek antykoncepcyjnych: jednoskładnikowe (w ich skład wchodzi progesteron) oraz dwuskładnikowe (zawierają estrogeny i progesteron). Środki dwuskładnikowe regulują pracę przysadki mózgowej, która wydziela dwa hormony, LH oraz FSH, wpływające na cykl menstruacyjny. Wzrost poziomu LH powoduje pęknięcie pęcherzyka Graafa, który uwalnia gotową do zapłodnienia komórkę jajową. Hormony w tabletkach antykoncepcyjnych blokują wzrost stężenia LH, uniemożliwiając tym samym jajeczkowanie. Progesteron, obecny w obu rodzajach tabletek, zagęszcza śluz szyjkowy, który zapobiega penetracji komórki jajowej przez plemniki.
  • plastry antykoncepcyjne – to transdermalna metoda zapobiegania ciąży. Hormony zawarte w plastrach dostają się do kobiecego organizmu przez skórę i wydzielane są w sposób ciągły. Zaletą tego środka jest to, że hormony omijają wątrobę. Plastry naklejane są co 7 dni przez 3 tygodnie, później następuje 7-dniowa przerwa, podczas której następuje krwawienie miesiączkowe. Wadą tego środka antykoncepcyjnego jest możliwość wystąpienia podrażnienia naskórka w miejscu naklejenia plastra.
  • krążki dopochwowe – aplikuje się go do pochwy na 21 dni, po wyciągnięciu krążka krwawienie menstruacyjne pojawia się po około 2–3 dniach. Hormony w zawarte w środku wydzielane są pod wpływem temperatury panującej wewnątrz pochwy. Większość kobiet nie odczuwa żadnego dyskomfortu na co dzień i podczas współżycia.
  • zastrzyki hormonalne – są wykonywane raz na 3 miesiące, a w ich skład wchodzą pochodne progesteronu. Mechanizm działania zastrzyków jest bardzo podobny do jednoskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych. Podawane są one drogą domięśniową, a miejscem iniekcji najczęściej jest ramię lub pośladek.
  • tabletka „72 godziny po” – ta forma antykoncepcji nazywana jest również antykoncepcją awaryjną. Zażywana jest ona do 72 godzin po odbyciu stosunku seksualnego, bo to okres, w jakim przeżywają plemniki w kobiecych drogach rodnych. Stosuje się ją w sytuacjach, gdy istnieje realne zagrożenie, iż może dojść do niechcianego zapłodnienia. Ze względu na jej skład i szkodliwy wpływ na organizm kobiety, tabletkę „72 godziny po” powinno się stosować tylko w wyjątkowych sytuacjach.
  • wkładki domaciczne – są zaopatrzone w zbiorniczek, w którym znajduje się progesteron. Jest on wydzielany do jamy macicy, powodując zagęszczenie śluzu i tym samym uniemożliwiając przedostanie się plemników do jajowodów. Obecność progesteronu zmniejsza obfitość, bolesność oraz długość krwawienia miesiączkowego, gdyż zapobiega rozrostowi błony śluzowej macicy. Istnieją również wkładki wewnątrzmaciczne miedziane, które nie zawierają progestagenów.

Chemiczne metody antykoncepcji

Mechanizm działania chemicznych metod antykoncepcyjnych polega na upośledzeniu ruchomości plemników oraz zagęszczeniu śluzu szyjkowego, co uniemożliwia dotarcie im do komórki jajowej. Właściwości te zapewniają substancje plemnikobójcze (najczęściej jest to nonoksynol-9) zawarte w chemicznych środkach chroniących przed zajściem w ciążę. Wskaźnik Pearla w porównaniu do innych metod jest wysoki, dlatego metody te mają niską skuteczność. Zaliczamy do nich:

  • globulki dopochwowe – wprowadzane są do pochwy przed stosunkiem seksualnym. Zaczynają działać po około 15 minutach od aplikacji. Zalecane jest stosowanie nowej globulki przed każdym kolejnym współżyciem. Po godzinie od założenia tracą one właściwości plemnikobójcze.
  • kremy plemnikobójcze – jedynym w Polsce dostępnym kremem z właściwościami plemnikobójczymi jest Delfen. Krem ten zaczyna działać od razu po aplikacji.
  • płyny dopochwowe – używane są bardzo rzadko ze względu na niską skuteczność. Używane są do płukania pochwy po stosunku.

Mechaniczne metody antykoncepcji

Mechaniczne metody antykoncepcji stanowią fizyczną barierę dla plemników, uniemożliwiającą przedostanie się do kobiecych dróg rodnych. Wskaźnik Pearla dla tych środków waha się między 3 a 7. Jeśli są stosowane zgodnie z zaleceniami producenta, stanowią skuteczną metodę zapobiegania ciąży. Z tej metody antykoncepcyjnej najczęściej korzystają osoby nieposiadające stałych partnerów. Mechaniczne metody antykoncepcyjne mają wiele zalet: są niedrogie, łatwo dostępne, nie wpływają na gospodarkę hormonalną oraz chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Są przeznaczone zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn. Należą do nich:

  • prezerwatywy dla mężczyzn – w przeciwieństwie do innych środków można je zakupić nie tylko w aptekach, ale również w wielu sklepach czy marketach. Najczęściej stosowane są prezerwatywy lateksowe ze względu na ich elastyczne właściwości. Zdarza się jednak, że jedno z partnerów wykazuje nadwrażliwość na któryś z wymienionych substancji, wówczas konieczne jest zastosowanie prezerwatyw poliuretanowych lub z syntetycznej żywicy.
  • prezerwatywy dla kobiet – mniej skuteczne od męskich prezerwatyw, mimo iż są znacznie mniej podatne na uszkodzenia. Obecnie nie jest to popularna metoda antykoncepcyjna w Polsce. Prezerwatywa dla kobiet nie powinna być założona wcześniej niż osiem godzin przed współżyciem i musi być pozostawiona w pochwie przez sześć godzin. Zakupić ją można w sklepach internetowych i niektórych aptekach.
  • kapturek naszyjkowy – mechanizm działania jest niemal identyczny jak w przypadku prezerwatyw dla kobiet. Dużą zaletą tego środka jest możliwość wielokrotnego użycia go przez jeden rok. Kapturek może pozostać pochwie do 48 godzin.
  • błony dopochwowe – ten środek antykoncepcyjny nazywany jest również diafragmą. Stosowanie błon dopochwowych różni się od kobiecych prezerwatyw i kapturków koniecznością zastosowania środka plemnikobójczego przed aplikacją. Nie są one aktualnie dostępne w polskich aptekach, ale można je nabyć na zagranicznych stronach internetowych.
  • gąbka dopochwowa – ma okrągły kształt z wgłębieniem w części środkowej, dzięki czemu szczelnie przylega do szyjki macicy. Jest zbudowana z pianki poliuretanowej i nasączona środkiem plemnikobójczym. Zakłada się ją do pochwy bezpośrednio przed stosunkiem, a wyciąga po 30 godzinach za pomocą specjalnej tasiemki przymocowanej do bocznej części gąbki.

Naturalne metody antykoncepcji

Naturalne metody antykoncepcyjne polegają na obserwacji ciała pod kątem objawów zbliżającej się owulacji. Zalecane są kobietom, które mają bardzo regularne cykle miesiączkowe. Wymagają zaangażowania obojga partnerów, dobrej znajomości swojego organizmu, sumienności, codziennej obserwacji ciała i staranności. Każda kobieta stosująca naturalne metody planowania rodziny powinna posiadać również dużą wiedzę na temat czynników wpływających na zmiany w organizmie. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) naturalne metody planowania rodziny (NPR) nie należą do metod antykoncepcyjnych, gdyż wymagają powstrzymania się od współżycia przez pewien okres w każdym miesiącu. Są one głównie stosowane przez osoby wierzące, gdyż Kościół katolicki sprzeciwia się stosowania jakichkolwiek innych metod chroniących przed zajściem w ciążę.

Wiele czynników, takich jak zmiana klimatu, choroba, stres, stosowanie niektórych leków czy uraz, może wpłynąć na termin wystąpienia dni płodnych, dlatego uznaje się, iż jest to metoda z wysokim ryzykiem zajścia w nieplanowaną ciążę.

Do naturalnych metod antykoncepcji należą:

  • metoda termiczna – polega ona na pomiarze temperatury ciała każdego dnia o tej samej porze. Najlepiej mierzyć ją rano, chwile po przebudzeniu się i przed wstaniem z łóżka, gdyż jest wówczas najbardziej wiarygodna. Pomiaru należy wykonywać zawsze tym samym termometrem w pochwie, pod językiem lub pod pachą. Uznaje się, iż wzrost temperatury o 0,4–0,5℃ (4–5 kresek na termometrze) utrzymujący się przez trzy dni – w porównaniu do 6 poprzedzających dni – oznacza okres płodny. Po upłynięciu czterech dni następuje pewna niepłodność poowulacyjna. Podwyższona temperatura ciała utrzymuje się do końca owulacji. Za pierwszy dzień cyklu uznaje się dzień, w którym nastąpiło krwawienie menstruacyjne. Wskaźnik Pearla tej metody to 1–20. Metody tej nie powinno się stosować w czasie połogu i karmienia piersią.
  • metoda Billingsów – to metoda polegająca na obserwacji śluzu szyjkowego, którego kolor oraz konsystencja zmienia się wraz z cyklem menstruacyjnym. Aby móc odróżnić śluz płodny od niepłodnego potrzeba kilkumiesięcznej obserwacji. Śluz, który występuje w dni płodne, tzw. śluz estrogenny, jest przejrzysty, śliski, elastyczny, szklisty, ciągnący się i dający uczucie nawilżenia w pochwie. Taki rodzaj śluzu umożliwia i ułatwia dotarcie plemników do komórki jajowej. Natomiast śluz w dni niepłodne, czyli śluz gestagenny, jest białawy lub żółtawy, lepki, gęsty, mętny, kłaczkowaty, przyczepny i nieciągnący się. Taka forma wydzieliny stanowi barierę dla plemników, utrudniając lub uniemożliwiając im dotarcie do jajowodów. Po zakończeniu krwawienia miesiączkowego ilość śluzu szyjkowego jest niewielka. Po około 4 dniach powoli zwiększa się jego ilość. Wzmożona ilość śluzu, przypominająca formą białko jaja kurzego, oznacza, iż rozpoczyna się okres jajeczkowania.
  • metoda Rötzera, czyli metoda objawowo-termiczna. Kobieta stosująca tę metodę mierzy temperaturę ciała, kontroluje wygląd śluzu szyjkowego i dodatkowo obserwuje swój organizm pod kątem wystąpienia objawów zbliżającej się owulacji. Do takich symptomów zaliczane są: zmiana samopoczucia, delikatny ból w podbrzuszu (pojawiający się około 2 godzin przed jajeczkowaniem) oraz zmiana konsystencji ściany pochwy. Chcąc stosować tę metodę, warto udać się do lekarza, który pokaże sposób badania waginy oraz nauczy rozpoznawać zachodzące w niej zmiany. W okresie niepłodnym jest ona ciasna, ściany są twarde, a ujście pochwy skierowane ku tyłowi. Natomiast w dni płodne pochwa jest bardziej nawilżona, ściany miękkie i podatne na dotyk, a ujście jest nieco uniesione.
 

Obecnie stosunek przerywany oraz obliczanie występowania dni płodnych na podstawie kalendarzyka małżeńskiego i kalendarz owulacji nie są uważane za naturalne metody antykoncepcji ze względu na bardzo niską skuteczność i pojawianie się wielu niechcianych ciąż.

Reklama
Reklama

Więcej od Content Studio

Content Studio
Content Studio
Reklama
image beaconimage beaconimage beacon